"Said Nursî, filvâki ifrat-ı zekâ itibarıyla hudud-u cünunda idi. Fakat, öyle bir cünun ki,.." Hudud-u cünunda olmak nedir? İnsan belli bir zekadan sonra cünuna mı yaklaşıyor?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Said Nursî, filvâki ifrat-ı zekâ itibarıyla hudud-u cünunda idi. Fakat, öyle bir cünun ki, 'Onun ulvî ruh ve kemal-i aklına işarettir.' diye bir zat şu mısralarında tercüman-ı zîşanı olmuştur:"

"Cünun, başımda yanar ateş-i maâlîdir,
Cünun, başımda benim bir zekâ-i âlîdir...
Benim cünunuma rehber ziya-yı ulviyet,
Benim cünunumu bekler azîm bir niyet."(1)

(Başımda yanan yüce ve ulvi bir delilik ateşidir.
Normal insanların delilik telakki ettiği aslında yüksek bir zekadır.
Benim yüksek zekama yol gösteren ulvi bir nurdur, yani dinin ışığıdır.
Benim bu yüksek zekama yüksek bir gayret ve azim gereklidir.)

Cünunu yüksek zeka olarak anlamak gerekir, zira yüksek zeka cünun ile teşbih ediliyor.

Cünun ifadesini iki şekilde anlayabiliriz. Birisi, normal üstü bir durum demektir. Yani insanların ekserisi normal birer zekada iken, Üstad Hazretleri gibi çok az sayıda insan bu normal zeka seviyesinin çok çok üstündedir, anlamında kullanılıyor cünun ifadesi. Zaten cünunun kelime anlamalarından birisi de “çok olmak, ziyadesi ile” demektir ki zeka onda ziyadesi ile var anlamına geliyor.

Bu konuyu aydınlatacak bir bilgiyi de Hasan-ı Basrî Hazretlerinin bazı vaazları esnasında tekrar ettiği şu sözlerinde bulabiliriz:

“Biz öyle insanları gördük ki (gördüğü sahabe ve büyük tabiini kastediyor), eğer siz onları görseydiniz, ‘Bunlar mecnundu.’ diyecektiniz. Şayet onlar sizi görseydi, ‘Bunlar şeytandır.’ diyeceklerdi."(2)

İkincisi, çok zeki insanların anlayışı, keşifleri, tespitleri normal insanların çok üstünde olduğu için, çok zaman böyle zeki kimseler normal insanlar tarafından "deli" gibi telakki edilir. Mesela, Birinci Dünya Savaşı yaşanmış İslam alemi darmaduman olmuş. Dinsizlik her tarafı istila ediyor bir vaziyette normal insanlar ümitsizliğe düşerken, Üstad Hazretleri "Bir nur görüyorum, ümitvar olunuz." diyor ve çok insanlar Üstad Hazretlerinin bu tavrına anlam veremiyor ve bunu delilik gibi telakki ediyor. Aslında normal insanların nazarı kesif olduğu için latif şeyleri göremiyor. “Fakat, öyle bir cünun ki, 'Onun ulvî ruh ve kemal-i aklına işarettir.' diye bir zat şu mısralarında tercüman-ı zîşanı olmuştur:..” Bu ifadeler de bu manaya işaret ediyor.

Ebu Said el-Hudrî anlatıyor, Peygamberimiz (a.s.m) şöyle buyurdu:

“Allah’ı öyle çok zikredin ki, tâ -insanlar- size mecnun / deli desinler.”(3).

Dipnotlar:

(1) bk. Divan-ı Harb-i Örfî, İfade-i Naşir.
(2) bk. Gazali, İhya, III, 217.
(3) bk. Ahmed b. Hanbel, 3/68; Hâkim, 1/499; Mecmau’z-Zevaid, 10/16.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...