Block title
Block content

"Sünuhat" , "tuluat" , "istihraç" , "istinbat" kavramlarını açar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ın mahlukatı ile konuşması ayetlerle sabittir. Bu konuşmanın en üst sınırı vahiy en alt sınırı ise ilhamdır. Diğer konuşma biçimleri ise vahiy ile ilham arasındaki ara tonlardır ve bu tonlar kimisi kuvvetli bir ton iken kimisi zayıf bir tondur.

Mesela, Allah’ın arı ile konuşması ile salih ve veli bir kulu ile konuşması aynı kuvvette ve aynı tonda değildir.

İstihrac: Bir şeyin içinden bir şey çıkarmak, bir manayı deliller ile meydana ve harice çıkarmak. Bazı emareleri beliren şeylerden ileriye ait olacak şeyleri çıkarmak ve öngörmek anlamına gelir. Bu çıkarım ilhamla da olabilir ilmi bir kuvvetle de olabilir. İmam-ı Azam’ın ilmi kuvveti ile Kur’an ve sünnetten hükümler ve içtihatlar çıkarması bir istihraç sayılır. Üstadımızın ilhama dayanarak gaybi bir takım işaretler bulması da bir çeşit istihraçtır.

Sünuhat: Çok düşünmeden, çok meşguliyetten bir konuda ileri seviyede uzmanlık kazanmadan akla ve kalbe gelen manalardır. Buna zuhur etmek veya vaki olmak da denir. Mesela Edison’un lamba hakkında bin defa deney yapıp çok çabalamasından sonra, başarının ona münkeşif olması bir sünuhattır. Allah böyle çabalayanlara çabasının mükafatı olarak sünühatta bulunur.

Tuluat: Hazırlıksız olarak birden kalbe gelen manalara, ilhamlara ve doğuşlara denir. Buna irticali / doğaçlama / spontane de deniliyor. Bu genelde fıtri bir kabiliyetten, şairane bir istidattan meydana gelir. Şiir, dilinden ve gönlünden birden dökülmeye başlar, oysa hiçbir çaba ve kafa yorma yapmazlar.

İstinbat: Müçtehit veya büyük bir âlimin, gizli bir manayı içtihadı ile meydana çıkarması, bir meseleyi derin tetkik neticesinde kaynaklarından güçlükle zorlukla anlaması ve meydana çıkarması anlamına geliyor.

İstinbat, aslında Kur’an ve sünnetten ilmi bir derinlik ve güçle, normal insanların göremeyeceği mana ve incelikleri açığa çıkarmak anlamına geliyor. İstihraçta ilham olabiliyor, ama istinbat daha ziyade ilmi takat ile olur. 

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: S | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 762 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
Yükleniyor...