"Yumurtaların envâında ve nutfelerin aksamında ve çekirdeklerin esnafında ve tohumların ecnâsında..." Bunlara örnekler verir misiniz? “Evâmir-i tekvîniye cihetiyle makam ve nur sahibi olmaları” ne demektir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hem madem ruh cisme hâkim olduğu gibi; camid maddelerde dahi kaderin yazdığı evamir-i tekviniye, o maddelere hâkimdir. O maddeler, kaderin manevî yazısına göre mevki ve nizam alabilirler. Meselâ: Yumurtaların enva'ında ve nutfelerin aksamında ve çekirdeklerin esnafında ve tohumların ecnasında kaderin ayrı ayrı yazdığı evamir-i tekviniye cihetiyle ayrı ayrı makam ve nur sahibi oluyorlar."(1)

Allah, her tohumun, her çekirdeğin, her nutfenin içine kader kalemi ile ayrı ve farklı programlar yazmış ve değişik kanunları ihdas etmiştir. Mesela, erik çekirdeğinin içine erik ağacının ya da meyvesinin hususiyetlerini yazmış ve hayat kanunu olarak da ona göre kanunlar tanzim etmiştir. Erik çekirdeğinin makamı ve nuru, yani erik çekirdeği içinden çıkacak olan marifet nurları ve tevhit işaretleri; kayısı, kiraz, incir, üzüm, kavun gibi diğer çekirdeklerin içinden çıkacak marifet nurları ya da tevhit işaretleri ile aynı olmaz. Belki maksada işaret aynı olabilir, ama tefekkür ve delil olma noktasından her çekirdeğin ve tohumun mana ve hükmü başka başkadır. İşte makam ve nur ibareleri bu inceliğe işaret ediyor.

Mesela, bir çiçek tohumunun programı Allah’ın Müzeyyin, Latif ve Cemal gibi isimlerini tanıtmaya ve sevdirmeye programlanmıştır; yani bu çiçek üstünde bu isimler galip demektir. Bir buğday filizinin içinde ise daha çok Rezzak, Kerim ve Münim isimlerinin manası galiptir, yani buğday filizinin makam ve nuru bu isimleri tarif etmek ve sevdirmek içindir.

Mesela, bazı bitkiler veya hayvanlar ilaç yapımında ve şifa niyetiyle yetiştirili ve kullanılırlar. Bunlar farklı isimlere ayna oldukları gibi, azami bir şekilde Şafi ismini gösterir ve bununla makam kazanırlar.

Mesela, bir nutfeden meydana gelen insanın teşekkülünde ise, gören, işiten, bilen, hıfzeden, seven, hasta olan ve şifa bulan, günah işleyen ve tövbe eden, rızıkların her çeşidinden istifade eden bir varlık olması hasebiyle Semi, Basir, Alim, Hafiz, Vedud, Şafi, Tevvab, Gaffar, Rezzak gibi çok esmaya aynalık yapması cihetiyle daha üst derecede marifet nurları çıkmaktadır. Her bir tohum ve çekirdekte veya yumurta ve nutfelerde bu manaları okumak mümkündür.

(1) bk. Sözler, Otuzuncu Söz, İkinci Maksat.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...