"Tahavvülât-ı zerrat dahi, gayet âli hikmetler için kaderin çizdiği hudut üzerine kudretin verdiği evamir-i tekvîniyeye göre hassas bir mizan-ı ilmî ile cevelan ediyorlar." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Yirmi Dördüncü Mektup'ta şöyle bir izah mevcuttur:

"...Mesela, nasılki bir sahifenin tabına medar olan matbaa hurufatına bir vaziyet ve bir tertib verilir ve bir sahifenin tabına medar olur ve o sahife ise suretini ve hüviyetini, basılan müteaddid yapraklara verip ve manalarını çok akıllara neşrettikten sonra o matbaa hurufatının vaziyeti ve tertibi de değiştirilir. Çünkü daha ona lüzum kalmadı, hem başka sahifelerin tabı lazım geliyor."

"İşte aynen bunun gibi, şu mevcudat-ı arziye hususan nebatiye, kalem-i kader-i İlahi onlara bir tertib, bir vaziyet verir; bahar sahifesinde kudret onları icad eder ve güzel manalarını ifade ederek, suretleri ve hüviyetleri âlem-i misal gibi âlem-i gaybın defterine geçtikleri için, hikmet iktiza ediyor ki; o vaziyet değişsin, ta yeni gelecek diğer bahar sahifesi yazılsın, onlar dahi manalarını ifade etsinler." (Mektubat, Yirmi Dördüncü Mektup, İkinci Makam.)

Bir karbon (C) atomunun havadan karbondioksit (CO₂) olarak fotosentez ile bitkiye (mesela, mısır yaprağına), bitkiden (sebze veya meyve vasıtasıyla) glukoz (C₆H₁₂O₆) olarak bir insana geçtiğini, ardından hücrede çeşitli safhalardan sonra enerji üretiminden (ATP) sonra tekrar karbondioksit (CO₂) olarak, akciğerlerden havaya salıverildiğini düşünelim. Aynı karbon bu sefer domates yaprağında fotosentez ile çalıştığını ve A vitamini olarak (C₂₀H₃₀O) bir başka insan vücuduna girdiğini düşünelim…

Toprakta, bitkilerde, hayvanlarda ve insanlarda vazife yapan zerreler; halden hale, tavırdan tavıra, suretten surete geçerken gayet yüksek hikmetler için kaderin çizdiği hudut üzerine kudretin verdiği evamir-i tekviniyeye göre hassas ilmî ölçüler ile hareket ediyorlar ve memur-u ilahi olarak çalışıyorlar.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü