"Acaba, bir Zâtın bin bir isminden yalnız Nur isminin maddî ve cüz’î ve câmid bir âyinesi hükmünde olan güneş, böyle teşahhusuyla beraber, küllî yerlerde küllî işlere mazhar olsa..." Bu sonuç ve hüküm paragrafını açar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Acaba, bir Zâtın bin bir isminden yalnız Nur isminin maddî ve cüz’î ve câmid bir âyinesi hükmünde olan güneş, böyle teşahhusuyla beraber, küllî yerlerde küllî işlere mazhar olsa, o Zât-ı Zülcelâl, ehadiyet-i zâtiyesiyle beraber nihayetsiz işleri bir anda yapamaz mı?"(1)

Cenâb-ı Hakk’ın, yaratma, sûret, rızık ve hayat verme gibi çok İlâhî fiilleri vardır. Bunların her birinin icraatı küllîdir; yani o fiile muhatap olan fertlerin tümünün işleri, sırayla değil, birlikte görülür.

Meselâ, “rızık verme” fiili küllîdir. Rızıklanan her canlı ise o fiile mazhar olmuş cüz’î bir ferttir. Bütün hayvan türlerinin bütün rızıkları birlikte verilir. Bitkilerin de rızıkları düşünüldüğünde sayı çok daha artar. Bu kadar çok muhtacı beraber rızıklandırmayı insan aklı almıyor. Çünkü insan ancak birkaç misafir ağırlayabiliyor. Misafir sayısı çok olunca, onları farklı saatlerde yahut ayrı günlerde davet etme yoluna gidiyor. Bu misafirlerin damak zevklerinden, sıhhat durumlarına kadar çok farklılıkları varsa, hepsini memnun etmekte büyük sıkıntı çekiyor. İnsan, bu konudaki aczini görerek, Allah’ın bu kadar farklı canlıyı birlikte nasıl rızıklandırdığını aklına sığıştıramıyor.

İnsanın iradesi cüz’îdir, yani bir anda ancak bir şey irade edebilir. Dolayısıyla da bir anda ancak bir iş yapabilir. Zira iş görme konusunda kudret sıfatı iradeye tabidir; neyi irade edersek gücümüzü ona sarf ederiz.

"...İnsanın dinlemesi, konuşması, düşünmesi cüz'î olduğu için, teakub sûretiyle eşyaya taalluk ettiği gibi, himmeti de cüz'îdir. Nöbetle, eşya ile meşgul olabilir."(2)

Allah’ın iradesi küllîdir, sonsuz işleri birlikte irade eder ve yaratır. Nur Küllîyatı’nda “Güneş” misâliyle çok hakikatler aydınlatıldığı gibi, buküllîyet-i ef’ale de Güneş güzel ve parlak bir misâldir.

Güneş, bütün gözlere birlikte ışık verdiği gibi, damlalarda, denizlerde yine birlikte aksetmekte, Ay’a ışık vermesi bir çiçekle ilgilenmesine engel olmamaktadır. Yani, bütün bu işleri sıra ile değil birlikte görmektedir.

İnsanoğlu, ilâhî kudretin ayrı ayrı ve sonsuz işleri birlikte nasıl gördüğünü düşünürken, kendi cüz’î iradesini ölçü almak yerine, Güneşe bu nazarla baksa çok önemli mesajlar alacaktır.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Otuz İkinci Söz, İkinci Mevkıf.
(2) bk. İşarâtü’l-İ’caz, Bakara Suresi 7. Ayet Tefsiri.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...