"Bir iki sene evvel aynı vakitte başına gelen müheyyiç hadisatı, hayal tahattur eder, tadil ve tasvir eder, başka bir şekil verir." İzah eder misiniz, bu durum ihtiyari midir?

Değerli Kardeşimiz;

"İkisi, tabir-i Kur’ân’la, اَضْغَاثُ اَحْلاَمٍ da dahildir, tabire değmiyor. Manası varsa da ehemmiyeti yok. Ya mizacın inhirafından, kuvve-i hayaliye şahsın hastalığına göre bir terkibat, tasvirat yapıyor yahut gündüz veya daha evvel, hattâ bir iki sene evvel aynı vakitte başına gelen müheyyiç hâdisâtı, hayal tahattur eder, tâdil ve tasvir eder, başka bir şekil verir. İşte bu iki kısım اَضْغَاثُ اَحْلاَمٍ dır, tabire değmiyor." (Mektubat, Yirmi Sekizinci Mektup, Birinci Risale...)

Hayal, burada tedai yolu ile kişinin başından geçen hadiseyi hatırlıyor, başka bir şekle çevirerek rüyaya girmesine vesile oluyor. Hayalin rüya ile düzenli ve gizli bir münasebeti bulunuyor. Bilhassa tabire değmeyen karışık rüyalarda hayalin tesiri bulunabiliyor. Hayalin rüyaya tesir etmesi, rüyayı ehemmiyetsiz hale getirip manasızlaştırıyor.

Adgās (ot demetleri) kelimesinin bir ayette ahlâma izâfe edilmesiyle ortaya çıkan “adgāsü ahlâm” tabiri (bk. Yusuf 12/44) “yaşı kurusuna karışmış ot demetleri gibi yenisi eskisine karışmış uyku halleri, hiçbir manası olmayan karmakarışık hayaller” manasına gelmektedir.

Adgasü ahlâm, insanın başına gelmiş müz’iç hadiselerin hatırlamasından meydana gelen ehemmiyetsiz ve kıymetsiz rüyalar olduğu da ifade edilmektedir. Dolayısı ile hayal burada bazen iradeli, ama ekseriyetle iradesiz düzenli bir şekilde insanın rüya görmesine vesile olabilir. Hatta öyle ki hayal hadiseyi kendine göre yeniden tasvir ederek rüya üzerinde büyük bir tesir bırakır. Bu yüzden, bu nevi rüyaları ciddiye almak ve ehemmiyet vermek doğru değildir.

Bunun yanında hayal rüyayı tamamı ile tek başına şekillendirmiyor ama safiyetini bozuyor. Gündüz bir yılan görüp korkan birisinin gece rüyasında da yılan görmesi buna misaldir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü