"Bütün semavatı bir kabzasında tutmasına kadar..." ifadesine binaen; "Allah dilemedikçe siz hiçbir şey dileyemezsiniz." ayeti ile cüz’i ihtiyari nasıl örtüşüyor?

“Allah dilemedikçe siz hiçbir şeyi isteyemezsiniz.” İnsan,76:30.

“Allah, kişi ile onun kalbi arasına girer.” Enfâl,8:24.

Allah’ın terbiye ve idaresi her yeri ve her şeyi kuşatmıştır hiç bir şey Onun izni dışında gelişemez Onun dilemesi dışına çıkamaz. İnsanın kalbinden tut ta semalara varana kadar her şeyin tedbir ve dizgini Onun elinde ve Onun idaresindedir O istemeden Ona rağmen hiç bir şey gerçekleşemez hiç bir şey olamaz.

Allah dilemedikten sonra, insan hiçbir şey dileyemez ve yapamaz. Ancak o, bizim kendi irademizle kendi tercihimizi yapmamızı dilemiştir. "Ey kulum, tercih yapmada seni serbest bıraktım." diyerek, tercihleri bize bırakmıştır; gerisini yine Allah yaratmaktadır.

Temsilde hata olmasın, bir asansörün başına geçtiğimizde, yukarı veya aşağı inme konusunda tercih bizimdir. Tercih yaptıktan sonra, yukarı veya aşağı inmeyi biz yapmıyoruz, asansör yapıyor.

Allah tercih hakkını bize vermiş, ancak gerisini kendisi yaratmaktadır. İsterse tercih hakkını da vermeyebilirdi. Yani insan kendi tercih hakkını kendi elde etmiş kendi yaratmış kendi yoktan var etmiş değildir tercih hakkını da bize bahşeden Allah’tır.