Cifir ilmini kabul eden alimler kimlerdir? Ebced konusunda araştırma yapmak isteyenlere ne tavsiye edersiniz?
Değerli Kardeşimiz;
Sitemiz “ebcet” ve “cifir” ilmi ile alakalı yeterli derecede izah ve kaynak mevcuttur. Arama motorumuza cifir ve ebcet kelimeleri girilerek bu bilgilere ulaşıp istifade edebilirsiniz.
Kaynak olarak ebcet ve cifir ilmini kabul edip eserlerinde beyan eden bazı âlimlerimiz şunlardır:
1. İbn-i Haldun, Mukaddeme. İmam-ı Ca'fer-i Sâdık'tan Cifir ve Ebced ilminin mes'elelerini nakleden kişinin Zeydîmezhebli olduğunu, bununla beraber nakleden zâtın bahsettiği kitabı kendisinin göremediğini, ayrıca Muhyiddin-i Arabi'nin "Anka-u Mağrib" eserinden Cifir ve Ebced hesablarıyla gösterdiği tarihin tutmadığını ve saire gibi tenkitlerde bulunmakla birlikte, Ehl-i Sünnet vel-Cemaat uleması yanında dahi Cifrin esası Hazret-i İmam-ı Ali ve Ca'fer-i Sâdık'tan geldiğinin meşhur olduğunu da kaydetmektedir.(1)
2. Meşhur İmam-ı Abdullah El-Yafaî "Mir'at-ülCinan" eserinde der ki: "İmam-ı Ca'fer-i Sâdık'ın bir talebesi olan Câbir bin Hayyan, ondan aldığı bin sayfalık bir kitabda, beş yüz risale alıp te'lif etmiştir."(2)
3. İmam-ı Celâleddin-i Suyutî, El-HavîLil-Fetavî eseri 1/388'de, kendisinin tehecci harfleri (Yani: Elif, be, te, se, cim gibi heca harfleri) hakkında bir risalesinin olduğundan bahisle, bu mevzuda tâlibleri o esere havale eder. Ancak maalesef bu eser elimize geçmemiştir.
4. Meşhur "Edeb-üd Dünya ve-d Din" kitabının müellifi Ebu-l Hasan El-Maverdî eserinin yirmi üç sahifesinde Cifir ve Ebced hakkında şu malumatı vermektedir: Sahabeden Urve bin Zübeyr demiştir ki: En evvel kendi isimlerini yazan kavimden; "Ebced, hevvez, huttî, kelemen, sa'fas ve kareşet" harfleriyle yazmışlardır.
5. Nur-ulEbsar kitabının160. Sahifesinde İbn-i Kuteybe Edeb-ül Kâtib eserinden naklen: "İmam-ı Ca'fer-i Sâdık'ın yazdığı Cifir kitabında, tâ kıyamete kadar muhtaç olunan her şey o kitapta mevcuddur" diye kaydetmektedir.
6. Meşhur allâme Kemâleddin Muhammed bin Musa Ed-Dümeyrî Hayat-ül Hayavan-ül Kübra eseri 1/279'da, aynen Nur-ul Ebsar eserinin, İbn-ül Kuteybe'den naklettiği rivayeti kaydetmiştir.
7. Yukarıda ondan bahsettiğimiz ve sahife numaralarını verdiğimiz Şeyh Ahmed El-Bûnî'nin Şems-ül Maarif-il Kübra adlı eserinde: "Nakl-i sahih ile Cifir ve Ebced ilminin, Ca'fer-i Sâdık'tan ulemaya intikal ettiğini" yazmaktadır.(3)
8. Eski Mekke müftülerinden meşhur allâme Ahmed Zeynî Dehlan "El-Fütuhat-ül İslamiye" isimli eserinde Cifir ve Ebced ilminin İmam-ı Ali ve Ca'fer-i Sâdık'tan geldiğini ve bu ilimle birçok büyük âlimlerin Kur'an'dan ve hadîslerden sırlar istihraç ettiğini yazmaktadır.(4)
9. Meşhur Keşf-üz Zünûn kitabı, Cifir ve Ebced ilmi hakkında en geniş bilgi veren bir eserdir. Kitapta, Cifir ve Ebced ilmi çerçevesinde yazılmış olan birçok eserin isimleri de verilmiştir.
Dipnotlar:
(1) bk. Mukaddemet-ü İbn-i Haldun sh: 323-334.
(2) bk. Mir'at-ülCinan 1/304.
(3) bk. a.g.e., s. 325 ve 363.
(4) bk. a.g.e. 1/296.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü