Block title
Block content

İçtihad Risalesi'nde on iki mezhepten bahsediliyor; bunlar nedir, hak mıdır?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Dört mezheb de haktır ve füruatta hak taaddüd eder." diyenlere, ilm-i usulde musavvibe denir. Hakkın feri konularda çoğalması, insanların coğrafi ve iklim şartlarından doğan farklılıklarına işaret ediyor.

Mesela, uzak doğu kültüründe böcek yemek normalken bizim kültürümüzde iğrençtir. Şimdi hangisi hak hangisi hatadır diyebiliriz; elbette her iki durumda, kendi kültüründe haktır. Bu sebeple Maliki mezhebinde böcek yemek caizken, Hanefi mezhebinde caiz değildir. Şimdi Hanefi mezhebinin hükmü ile Maliki mezhebinin hükmü arasında birisi hata ama doğru olma ihtimali var, diğeri doğru ama hata olma ihtimali var demek yerine her iki hükümde konumunda hak ve doğru demek en güzel olan değil midir? İşte musavvibe ekolü "Bütün hak mezheplerin hükümleri kendi konumuna göre hak ve doğrudur." diyerek, mezhep taassup ve tutuculuğuna geçit vermiyor.

Yine abdestte başı mesh etmek husussunda Hanefilerde başın dörtte biri Şafilerde başa bir parmakla değmek yeterli iken Malikilerde başın tamamı yıkanır vs... Şimdi kutuplarda yaşayan Müslümanlar açısından hak Şafilerin fetvasıdır, Afrika da yaşayan Müslümanlar için Malikilerin fetvası haktır, normal iklimde olan Müslümanlar için Hanefilerin fetvası haktır. Şimdi hak burada bir değil üçtür; her üç mezhebin görüşü de coğrafi koşullara göre haktır.

İşte bu ruh ve mana etrafında bakıldığı zaman, geçmişte Ehl-i Sünnet dairesinde ortaya çıkan birçok hak mezhep on iki hak mezhep şeklinde formüle edilmiştir. Bu hak mezheplerinin bir çoğunun tabileri ve müşterileri zaman içinde kalmadığı ve tükendiği için unutulup gitmişlerdir. Bunlardan ayakta kalan hak mezhepler Hanefi, Maliki, Şafi ve Hanbeli mezhepleridir. Diğerlerinin zamanla unutulup gitmesi, onların hatalı ve batıl olmasını gerektirmez.

 On iki hak mezhep ve imamları şu şekilde sıralanmıştır:

1) İmam-ı Azam Ebu Hanife
2) İmam-ı Mâlik
3) İmanı-ı Şafiî
4) İmam-ı Ahmed b. Hanbel
5) İmam-ı Evza'î
6) İmam-ı Sufyan b. Ûyeyne
7) İmam Sufyan es-Sevrî
8) İmam Davud
9) İmam Muhammed İbn-ül Cerir et-Taberi
10) İbni Hazm
11) İmam-ı Ebu bekir b. Münzir
12) İmam-ı İshak İbn-i Rahvey.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Yirmi Yedinci Sözün Hatimesi | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 11084 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...