"Çünkü o camid cirmleri, o şuursuz büyük kütleleri nihayet derecede intizam ve mizan-ı hikmet içinde..." Bu paragrafı; tesadüfün müdahalesinin imkânsız olduğu hususunda biraz daha açabilir misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Çünkü o camid cirmleri, o şuursuz büyük kütleleri, nihayet derecede intizam ve mizan-ı hikmet içinde muhtelif şekillerde ve muhtelif mesafelerde ve muhtelif hareketlerde döndürmek, istihdam etmek, ne derece bir kudreti ve bir hikmeti ispat ettiğini kıyas et. Bu büyük ve ağır işe zerre miktar tesadüf karışsa öyle bir patlayış verecek ki kâinatı dağıtacak. Çünkü bir dakika, tesadüf birisini tevkif etse mihverinden çıkmasına sebebiyet verir, başkaları ile müsademe etmesine yol açar. Küre-i arzdan bin defa büyük cirmlerle müsademenin ne derece dehşetli olduğunu kıyas edebilirsin." (Sözler, Otuz Üçüncü Söz, Yirmi Birinci Pencere)

Güneş sistemindeki mükemmel ve muhteşem nizama, sualin cevabında verilen bilgilerin ışığında baktığımızda her gezegenin çok hassas mizanlarla iş gördüğünü, hiçbirinin hiçbir işine tesadüfün karışmadığını açıkça görürüz.

Tesadüfte süreklilik yoktur. İnsan, yıllarca görmediği bir arkadaşına caddede rastladığında bunu tesadüfle ifade edebilir. Ama her gün aynı saatte işe başladıkları ve vazife yaptıkları arkadaşı hakkında “sabahleyin işe gittiğimde ona tesadüf ettim” diyemez. Zira bu görüşme rastgele değil, bir nizam dâhilinde gerçekleşmiştir.

Âlemde hiçbir şeyde tesadüf yoktur. Sadece bir misal verelim:

Bütün insanların gözlerinin iki tane olması, yüzlerine aynı büyüklükte ve simetrik olarak yerleştirilmesi ilahi bir kanundur; tesadüfle izah edilemez. Bu hüküm kâinattaki bütün sistemler içinde aynen geçerlidir.

"Tesadüf" kelimesi ihtimaliyat nazariyesini hatırlatır. Kısaca söz edelim: mesela, sadece dünyamızı ele alalım. Dünyanın bu uçsuz bucaksız sema âleminde şu andaki yerini alma ihtimali sonsuzda birdir. Yine dünyanın şu mevcut büyüklüğü dışında sonsuz kadar büyüklük ihtimali vardır. Mevcut hâlinin yarısı kadar olabilirdi, yüzde biri kadar olabilirdi, on katı, yüz katı, bin katı, milyon katı da olabilirdi. Bu sonsuz ihtimaller içerisinde şu hazır büyüklüğü alması ihtimali de yine sonsuzda birdir. Bir bölü sonsuz ise sıfırdır. Yani bu hadisenin meydana gelme ihtimali yoktur. O halde dünyanın yeri de büyüklüğü de sonsuzda bir ihtimallerle olabileceğinden her ikisinin de olma ihtimalleri sıfırdır, yani mümkün değildir. O hâlde bu mevcut nizam tesadüfle değil, ancak ilahi bir irade ile izah edilir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...