"Dikkat edilse, şu kâinatın umumunda bir nizam-ı ekmel, bir intizam-ı kasdi vardır. Her cihette reşehat-ı ihtiyar ve lemaat-ı kasd görünür..." Devamıyla izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Dikkat edilse, şu kâinatın umumunda bir nizam-ı ekmel, bir intizam-ı kasdi vardır. Her cihette reşehat-ı ihtiyar ve lemaat-ı kasd görünür. Hatta her şeyde bir nur-u kasd, her şe’nde bir ziya-yı irade, her harekette bir lem’a-i ihtiyar, her terkibde bir şu’le-i hikmet, semeratının şehadetiyle nazar-ı dikkate çarpıyor.”(1)

Bu kâinattaki her varlık, her hadise, her fiil ve hareket hikmetlidir. Kâinattaki nizam ve intizam, her şeyin sonsuz bir ilim ve hikmetle yapılmış olmasından doğmuştur. Bu ise kendi kendine yahut tesadüfen değil, ancak Allah’ın iradesiyle tahakkuk eder. Her şeyin ve her işin kast ve irade ile ortaya çıkmasının en büyük delili de bu nizamdan hasıl olan faydalı neticelerdir.

Güneş'in büyüklüğü, özellikleri, dünyaya olan uzaklığı, yerküresinin yapısı, kendi etrafında ve Güneş etrafındaki dönüş hızları, eğimi ve daha sayılamayacak kadar çok faktörün bir arada bulunmasıyla yerküremiz, insanların ve hayvanların yaşamalarına uygun bir hale gelmiştir. Bunların her biri ilahi iradeyi gösteren birer “reşha” yahut “lem’a” gibidir.

Bu teşbihlerden birincisinde ilahi irade deryaya benzetilmiş, irade gerektiren bütün işler de o deryadan birer reşha gibi olmuştur. Reşha damladan daha küçük bir su parçacığı, su zerresi demektir.

İkinci benzetmede ise, ilahi irade Güneş'e teşbih edilmiştir. İlim ve hikmetle yaratılan her bir varlık bu iradeyi gösteren bir lem’a, yani bir ışık huzmesi gibidir.

Kendi varlığımızda bunun sayılamayacak kadar çok misallerini görmekteyiz. Bütün organlarımızın yerleri, şekilleri, büyüklükleri, sayıları, vazifeleri bunun açık şahitleri olduğu gibi, hücrelerimizden atomlara, ruhumuzdan duygulara ve hissiyata kadar her neye baksak ilahi bir ilim ve irade ile yapıldıklarını ve bunların tümünün mükemmel bir nizam teşkil etmesiyle insan hayatının devam ettiğini görür ve biliriz.

1) bk. Sözler, Yirmi Dokuzuncu Söz, İkinci Maksat.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...