Block title
Block content

"Dinin makasıdı, kıymet ve edillece mütefavittir. Birinin yeri hayal olsa, ötekinin vicdandır. Beriki, sırrın sırrındadır." İzah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Dinin hüküm ve manaları, kıymet ve deliller açısından muhteliftir. Bu kıymet ve deliller ise insanın muhtelif hissiyatına göre farklı farklı anlaşılır. 

İnsanda akıl, ruh, kalp, vicdan gibi birbirinden farklı hatta birbirine muhalif bir çok hissiyat ve duygular vardır. Bu duygu ve hissiyatın ölçüsü, zevk etme biçimi, algılama formatı çok çeşitlidir.

Mesela, dinin önemli maksatlarından olan ahireti akıl farklı kavrarken kalp başka bir formatta zevk eder, ruh da bundan ayrı ve nurani bir haz duyar....

Aklın ahiretten istifade etmesi ile kalp ve ruhun istifade etmesi birbirinden farklıdır. Ve bu farklılıklar dine farklı bir kanaldan bakmamıza sebep oluyor. Hatta tarihte bu farklılıklar farklı ekollere bile kaynaklık etmiştir. Aklın hakim olduğu medresede din mantık ile zevk edilirken, kalbin hakim olduğu tekkelerde din kalp ile hissedilir...

Soru 2:

"Sırrın sırrı" kısmını misalle açar mısınız?

Sır kelimesi tasavvufta “sadece Allah’ın bildiği ya da az sayıda insan tarafından bilinen özel bilgi” ve “ruhun bir idrak mertebesi” olmak üzere iki anlamda kullanılır.

Hz. Peygamber (asm)’in, “Benim bildiklerimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız.”(1) meâlindeki hadisi onun bazı özel bilgileri kendisinde sır olarak sakladığını ve ashabına anlatmadığını ifade etmektedir.

Burada sırrın sırrı tabiri “ruhun idrak mertebesi” olarak ifade ediliyor.

Mesela kainat sırlarla dolu bir hazinedir bu sır hazinesinin anahtarı yani sırrı ise ene duygusudur. Enenin kendisi de açılmaya ve açıklanmaya muhtaç bir sırdır. Ene sırrı açılmadan kainatın sırları açılamaz. Enenin sırrı ruhun idrak mertebesi ile açılabilir.

İnsanın enfüsi alemleri de açılmayı bekleyen bir sırdır bu sırrın da sırrı manay-ı harfi yani imanı bir bakış ile bakabilme yeteneğidir. Manay-ı harfi de “ruhun idrak mertebesi” ile anlaşılır.

İnsanın sayısız duyguları içinde manası keşfedilmeyi bekleyen bir çok sırlı duygular da mevcuttur. Üstadımız şaika ve saika gibi iki sırlı duyguyu keşfedip izah etmiştir mesela.

(1) bk. Buhârî, Küsûf, 2; Müslim, Ṣalât, 112.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...