Geçmiş ve gelecek mahlukatın hayat-ı maneviyeleri hükmünde olan "intizam", "nizam", "malumiyet", "meşhudiyet", "taayyün" ve "evamir-i tekviniye" kavramlarını açıklar mısınız?

Değerli Kardeşimiz;

Hayat-ı manevi veya hayat-ı umumi, eşyanın Allah’ın ezelî ilminde latif bir hayata mazhar olması demektir.

Çekirdekte hayat ince ve latif olarak tecelli ederken, ondan hasıl olan ağaç ve gövdesinde daha kesif ve maddi olarak tecelli eder. Yani hayatın da kesafet ve letafet olarak tecelli şekilleri başka başkadır. Çekirdek, bir nevi kader levhalarının maddi âlemde müşahhaslaşmış şekli gibidir. Manevi kader olan çekirdekteki hayat nasıl ince ve latif olarak tecelli ediyor ise, aynı şekilde kaderde de hayatın, keyfiyetini bilmediğimiz, ince ve latif bir tecelliyatı vardır.

Madem kaderde bir hayat tecellisi var, öyle ise mahlukat vücuda çıkmazdan evvel kaderdeki ahvalinde de hayata mazhardır. Yani mevcudat manevi kader levhalarından şehadet âlemine intikal etmiş ve cismani bir vücut giymiştir. Bu yüzden, kaderdeki mevcudatın ilmî vücutları asıl ve cevherdir, maddî ve cismi ise suret ve kışırlarıdır.

İntizam, malumiyet, meşhudiyet, evamir-i tekviniye ve taayyün, bu manevi hayatın birer tezahür ve tecellilerinden ibarettir. Kâinattaki intizam, bu manevi hayatın maddi âlemde tecelli etmesidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü