Hadis-i şerifler ile ayetlerin "tefsiri, tevili, tabiri" ifadelerinden ne anlaşılmalıdır?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Burada üç şeyden söz edilmektedir:

"Ya bir tefsiri ya bir tevili ya bir tabiri vardır."

"Tefsir" kelimesi lügatte; beyan etmek, keşfetmek, izhar etmek, aydınlatmak ve üzeri kapalı bir şeyi açmak manasındadır. Istılahta ise; müşkil olan lafızdan murad edilen şeyi keşfetmek manasına geliyorsa da âlimler arasında yaygın manası, Kur’ân-ı Kerim’in manalarını keşfetmek, ondaki müşkil ve garib lafızlardan kastedilen şeyi beyan etmek, demektir.(1)

"Tevil":Evl” kökünden gelen ve “geri dönme” manasına gelen bir mastardır. Açıklamak ve beyan etmek manasını da ifade etmektedir. Istılahta ise; görünürde birbiriyle uyumlu iki ihtimalden birine manayı yöneltmektir. Yani ayete ve hadise muhtemel mânalardan birini vermektir.(2)

Tefsir ve tevil kelimeleri, muhtelif zamanlarda birbirlerinin yerlerine de kullanılmışlardır. Tefsir kelimesi ıstılah olarak tevilden daha evvel kullanılmıştır. İslâm'ın ilk yıllarında tefsir ve hadisten başka ilimler şuyû’ bulmadığından, tefsir kelimesi bu ilimlere tahsis ediliyordu. Terceme devri ile bu ilimler tedvine başlanıp, muhtelif ilimler İslamiyete girince, bu kelime diğer ilimlerde de kullanılmaya başlanmıştır.

Bazıları tefsir ile tevil kullanılış bakımından aynıdır demişlerse de bunlar aynı şey değildir ve tefsir te’vilden daha umumidir.

Zerkeşi’ye göre; sahih olan, bu ikisinin değişik manalarda kullanılmasıdır. Râğıb el-İsfehanî, tefsir ile tevili şöyle tasnif etmektedir:

“Tefsir, tevilden daha umumidir. Tefsir ekseriya lafızlarda, tevil ise manalarda kullanılır. Mesela rü’ya tevili gibi. Tevil ekseriya ilahiyat kitaplarında, tefsir ise bu kitaplarda kullanıldığı gibi, bunun gayrısında da kullanılır. Tevil umumi ve hususi olarak da kullanılabilir. Mesela, küfür kelimesi umumi olarak mutlak inkâr manasına kullanıldığı gibi, hususi olarak Allah’ı inkâr manasına, iman kelimesi de mutlak tasdik manasına kullanıldığı gibi, hususi olarak da hak dini tasdik etmek manasında kullanılır."

"Tabir" ise, herhangi bir şeyden ve hadiseden, başka bir hak ve faydalı manaya geçmek, intikal etmek ve ibretlendirmek ve ders almak demektir.

Dipnotlar:

1) Lisanu’l-Arab: 4/369; V/55; Cevheri-Sıhah: II/686, 781.
2) Lisanu’l-Arab: XI/32-33; Cevheri-Sıhah: IV/1627; Zebidi-Tacu’l-Arus: III/470; VII/215.
3) el-Burhan: II/149; Mukaddimetü’t-Tefsir: 402-403; Cerrahoğlu-Tefsir Usulü: 214-215.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...