"Hakikî kemâline nisbeten bütün kâinattaki hüsün ve kemâl ve cemâl, zayıf bir gölgedir." Gölge denilen şeyler mahiyeti itibariyle güzeldir, kâmildir, san’attır hassaten de mücessem varlıklardır. Nasıl gölge oluyorlar, bu mukayeseyi açar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Daire-i imkânda daha ahsen yoktur” buyuran İmam Gazali Hazretleri “Mümkinat (mahlûkat) dairesinde her ne varsa en güzel şekilde yaratılmıştır, ondan daha güzeli düşünülemez.” dersini vermektedir.

Her şeyin en güzel bir yaratılışa sahip olması, kendilerinde tecellî eden esmâ ve sıfatın güzelliğinden kaynaklandığı gibi, yine her şeyin kendi mahiyetine göre en mükemmel olarak yaratılması da yine onlarda kendini gösteren isim ve sıfatların kemâllerinden gelmektedir. Ancak, bütün bu güzellikler ve bu kemâller Allah’ın kemâlinin ayetleri, alametleri, delilleridirler ve O’nun mukaddes kemâline nisbet edildiklerinde zayıf bir gölge gibi kalırlar.

Nur’lardan edindiğimiz bilgiye göre, ölüm daire-i kudretten daire-i ilme geçmektir. Aynı şekilde, bir şeyin yaratılması da daire-i ilimden daire-i kudrete geçmektir. İşte bir varlığın henüz yaratılmadan Allah’ın ilminde mevcut haline mahiyet deniliyor. Yaratıldığında ise hakikat oluyor. Muhyiddin Arabî Hazretleri ilim dairesindeki bu mevcutlara ayan-ı sabite demektedir.

İşte Allah’ın ilmindeki bu varlıklar da O’nun isim ve sıfatlarının gölgeleri hükmündedirler. O halde, yaratılmış bulunan eşya gölgenin gölgesi olur.

Mesela, bir meyve yaratılmadan önce Allah’ın ilminde mahiyet olarak bulunuyordu. Bu mahiyet Rezzâk isminin gölgesidir, yani ondan haber verir, bir gölge kadar da olsa o ismi gösterir. Yaratıldığında ise gölgenin gölgesi olur.

Buna göre, mahlûkatın kemâlleri Allah’ın ilmindeki mahiyetlerinin kemâline göre gölge gibidir. O mahiyetler de esmâ ve sıfat-ı İlâhîyenin gölgeleridirler. Sıfatların kaynağı şuunat-ı İlâhiyedir ve nihayet bu kemâl tecellilerinin tamamının menbaı Allah’ın mukaddes Zâtının kemâlidir. O kemâle nisbeten bütün kemâller zayıf bir gölge gibi kalırlar.

Gölgeyi şöyle tarif ediyorlar: Zâtı bildirir, ama mahiyeti zâtın mahiyetinden farklıdır. Nitekim Nur Küllîyatı’nda Güneş’in aynadaki görüntüsüne de gölge denilmektedir. Aynadaki o akis Güneş'ten haber verir, ancak onun kemâline nisbetle aynadaki ışık gölge gibi zayıf kalır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...