Block title
Block content

"Her şeyi maddede arayanların akılları gözlerindedir. Göz ise mâneviyatta kördür." ifadesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Her şeyi maddede arayanların akılları gözlerindedir. Göz ise mâneviyatta kördür."(1)

Bu cümle her şeyi maddede arayıp, maddeye tapan insanların inanç ve görüşünü özetleyen bir cümledir. Evet, materyalist felsefe beş zahiri duyu ile algılanmayan her şeyi inkar etme eğilimindedir. Halbuki insanın beş duyusu eşyanın gerçekliğini anlama konusunda mahdut ve sınırlıdır. Şayet bilgi ve inancı sadece bu beş duyunun sahası ile sınırlı görürsek, birçok şeyi inkar edip kabul etmememiz gerekir. O zaman hayat felç olur, insanlar arasındaki maddi ve manevi ilişki bütünü ile zedelenir.

Mesela, sevgi gözle görülmeyen kalbi ve soyut bir olgudur. Ama kalpteki sevginin somuta yansıyan işaretleri vardır. Birisine hediye almamız beş duyu ile bilinir, ama bu hediyenin arka cihetinde sevginin hükmettiği kalp ve akıl ile hissedilir.

Yine aklın varlığını çok bariz bir şekilde eserlerinden anlıyoruz. Ama aklın keyfiyetini ve mahiyetini  beş duyumuz ile asla göremiyoruz.  Bu maddecilere göre akıl diye bir şey olmamak gerekir, çünkü akıl beş duyu ile görülemiyor.

“Görmediğim şeye inanmam.” sözünün altında, aklın görevini göze yükleme yanılgısı yatmaktadır. Halbuki insandaki her bir duyu ayrı bir âlemin kapısını açar; birinin görevi diğerinden beklenmez.

Mesela, göz, kulağın; burun, dilin görevini yapamaz. İnsan, gözüyle ne yemeğin tadına, ne bülbülün sesine, ne de gülün kokusuna bakabilir. Göz bu organların görevlerini yerine getiremezken, elbette aklın fonksiyonunu da icra edemez.

Malumdur ki, herhangi bir eser, göz ile göründüğü hâlde, ustası akıl ile anlaşılır. “Görmediğime inanmam.” diyen bir insan, bu eserin yapıcısını inkâr durumuna düşer.

Aynen bu örnekte olduğu gibi, sonsuz bir kuvvet, ilim ve sanat ürünü olan bu muhteşem kainatı seyrettiği hâlde, onun sanatkârını kabul etmeyen insan, ilim ve akıldan uzaklaşmış olur.

(1) bk. Mektubat, Hakikat Çekirdekleri: 55.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...