"Hikmet reddeder tesadüf vücudunu; nizam ise tard eder ittifak-ı evham-saz." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Hikmet reddeder tesadüf vücudunu; nizam ise tard eder ittifak-ı evham-saz." (Sözler, Lemeât)

1. Nizam: Tevhidin En Büyük Delili

Risale-i Nur'da kâinattaki hassas ölçü, gaye ve intizam (nizam), Sâni’-i Zülcelal’in (her şeyi sanatla yaratan Yaratıcı’nın) varlığına ve birliğine gösterilen en açık sikke (mühür) olarak kabul edilir. Atomlardan galaksilere kadar her şeyin birbirine bağlı bir düzen içinde hareket etmesi, tek bir Yaratıcı’nın kudretini ve iradesini gösterir.

2. İttifak-ı Evham-saz: Şirk ve Ehl-i Dalaletin Kuruntuları

Tevhit inancının karşısında yer alan esbabperestlik (sebeplere tapma), tabiatperestlik veya tesadüf fikirleri zihinde kuruntu ve vehim üreten dayanaklardır. Risale-i Nur’un ifadesiyle; Yaratıcı'yı kabul etmeyen zihniyet, bir tek ilahı kabul etmekten kaçarken, sayısız sebebi veya kainattaki kanunlardan ve şifrelerden ibaret olan tabiatı ilahlaştırmak zorunda kalır. Şirk düşüncesi, akla uymayan sırf hayalî ve kuruntuya dayalı mantık kurgularının bir araya gelmesidir (ittifak-ı evham-saz).

3. Tard Eder: Nizamın Kuruntuları Kovması

Kâinattaki o muazzam ve kusursuz nizam göz önüne getirildiğinde; tesadüfün, tabiatın veya sebeplerin bu düzeni kendi kendine kurduğu iddiası tamamen çöker.

• Nizam öyle kati bir hakikattir ki; şirkin, tabiatçılığın veya tesadüf fikrinin ürettiği bütün kuruntulu ittifakları dışarı atar, kovar ve reddeder (tardeder).

• Bir sarayın harika yapısı ve işleyen kuralları, o sarayın ustası hakkında çıkarılacak "kendi kendine oldu" veya "tesadüfen toplandı" gibi tüm efsaneleri ve dedikoduları nasıl hükümsüz kılarsa; kâinattaki nizam da şirke ait bütün vehimleri öylece dağıtır.

Tevhit Açısından Özeti

Risale-i Nur mantığıyla bu cümle şöyle özetlenebilir:

Kâinatı baştan başa kuşatan o mükemmel düzen ve intizam; Allah'a ortak koşanların, tesadüfe veya tabiata havale edenlerin uydurduğu bütün vehimli ve hayalî iddiaları kovup yok eder; geriye sadece Vahid ve Ehad olan Yaratıcı’nın tevhidi kalır...

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü