Hırsın sebeb-i hasaret olmasına delil olarak; hayvan ve ağaçların misal verilmesi -tercih hakları yokken- normal midir?
Değerli Kardeşimiz;
Allah bazı şeyleri insana örnek olsun ve ders çıkarsın diye yaratmıştır. Bu anlamda insanın etrafındaki her şey insana ders veren birer levha ve okul gibidir. Ağacın hali de buna benziyor. Hâl dili ile kanaati temsil ediyor ve bize bu noktada güzel bir örnek oluyor. Ağacın hâl dili ile kanaatkâr olmayı bize öğretmesi için iradeli ve şuurlu olması gerekmiyor.
Saat bize zamanı bildiriyor, ama kendi bu durumdan haberdar değildir. Husul, huzur ve şuura tabi değildir. Bir vazife ya da ibadetin husulü, yani gerçekleşmesi, huzura, yani şuur ve niyete bağlı değildir. Nitekim kâinatta her bir atom parçacığı, mükemmel vazife ve ibadet yapmasına karşın, bu atomda zerre kadar bir huzur ve şuur yoktur, yani ne yaptığından habersizdir. Demek bir şeyin hasıl olması, huzura bağlı değildir.
Hayvanların da ilkel düzeyde olsa bile irade, hissiyat, şehvet ve hırs gibi özelliklere sahip olduğu bilimsel olarak ve gözlemlerle kabul edilen bir durumdur. Bu yönü ile insanların nefsine benziyorlar.
Bir yiyecek elde etme, bölgesini koruma veya sosyal hiyerarşide üstünlük kurma gibi durumlarda hayvanlar da hırs benzeri davranışlar gözlemlenebilir. Bir lider hayvanın sürüdeki yerini koruması veya bir avcının avını ele geçirme azmi, bu özelliğe örnek teşkil edebilir.
Ayrıca edebiyatta fabl tarzı, nasihat noktasında önemli bir edebi sanattır. Fabl genellikle hayvanların veya bazen bitki ve cansız varlıkların insan gibi konuşturulup kişileştirilerek, insanların toplumsal ya da ahlaki kusurlarının ele alındığı, sonunda ders verme amacı güden kısa ve öğretici hikâyelerdir. Hayvanlarda hırs bitkilerde kanaat çok yakışan ve çok etkili bir benzetme sanatıdır. Yoksa onlara bir şuur ve sorumluluk vermek demek değildir.
İlave bilgi için tıklayınız:
- "Hırs, mahrumiyete sebeptir." ifadesinin izahı nasıldır?
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü