"İbn-i Hâcer diyor ki: "Salâhat niyetiyle sana verilen bir şey sâlih olmazsan kabul etmek haramdır." Bu ifadeyi nasıl anlamalıyız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Altıncısı: Ve istiğnâ sebebinin en mühimi, mezhebimizce en muteber olan İbn-i Hâcer diyor ki: 'Salâhat niyetiyle sana verilen bir şey sâlih olmazsan kabul etmek haramdır.'"

"İşte, şu zamanın insanları, hırs ve tama' yüzünden, küçük bir hediyesini pek pahalı satıyorlar. Benim gibi günahkâr bir biçareyi, sâlih veya velî tasavvur ederek, sonra bir ekmek veriyorlar. Eğer -hâşâ- ben kendimi sâlih bilsem, o alâmet-i gururdur, salâhatin ademine delildir. Eğer kendimi sâlih bilmezsem, o malı kabul etmek caiz değildir. Hem âhirete müteveccih a'mâle mukabil sadaka ve hediyeyi almak, âhiretin bâki meyvelerini dünyada fâni bir surette yemek demektir."(1)

İbn-i Hacer, Şafiî mezhebinin en büyük müçtehid imamlarındandır. "Birisinin bu kişi salih bir insandır, diye verdiği hediyeyi şayet alan kişi salih değilse, almasını haram" olarak değerlendiriyor. Üstad Hazretleri de bu mutlak ve selahiyetli müçtehidin bu içtihadına dayanarak, bu hükmü mesleğinin en mühim esası olan istiğna düsturuna bir delil ve esas yapıyor.

İbn-i Hacer’in bu içtihadı birçoksu-i istimalin yolunu kapatıyor. Zira bu millet sâlih insanlara karşı çok cömerttir. Zekâtları, sadakaları ve himmetleriyle sâlih insanların, ehl-i hizmetin daimayanlarında olmuşlardır ve olmaya da devem ediyorlar.

“Evet, hakikat ve âhiret için çalışanlara karşı bu millet bir hürmet ve bir muavenet fikrini daima beslemiş. Ve bilfiil onların hakikat-i ihlâslarına ve sadıkane olan hizmetlerine bir cihette iştirak etmek niyetiyle, onların hâcât-ı maddiyelerinin tedarikiyle meşgul olup vakitlerini zayi etmemek için, sadaka ve hediye gibi maddî menfaatlerle yardım edip hürmet etmişler.”(21. Lem’a)

Böyle olunca bir takım hırslı, hileci ve tamahkâr insanlar, ehl-i hamiyetin iyi niyetinisu-iistimal ediyorlar. Tarihte bunun misalleri çoktur. Sâlih görünen ehl-i fıska karşı çok dikkat etmek gerekir ki, bu içtihat bir cihetle bu inceliğe dikkat çekiyor.

Üstad Hazretlerinin;

"... Eğer -hâşâ- ben kendimi sâlih bilsem, o alâmet-i gururdur, salâhatin ademine delildir. Eğer kendimi sâlih bilmezsem, o malı kabul etmek caiz değildir..."

Cümlesi, İbni Hacer’in içtihadına farklı bir mânâ kazandırıyor ve kapıyı tamamen kapatıyor. Bir kişi salihim, öyle ise alabilirim derse, bu onun salih olmadığına delil olup almamasını gerektiriyor; şayet salih değilse zaten alamıyor. Netice itibariyle Üstad'ın içtihadı şudur ki, bu kapı bu zamanda kapalıdır.

(1) bk. Mektubat, İkinci Mektup.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

ozsenur

O zaman, hizmetimizde "hayatını vakfedenler" ya da "evli ama mesaisini hizmette harcayanlar" yani hizmetteki tabiri ile "evli vakıflar"ın paralarının verilmesi hususu nasıl yapılıyor? Bu abilerimizin de hiç bir şekeilde maddi gelir almaması gerekmez mi o halde? Aydınlatırsanız sevinirim...

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (editor)

Hizmetimize yapılan yardımlar şahıslara yapılmadığı gibi, biz salih kimseleriz, bize yardım edin diye de istenmiyor. İlayı kelimetullah, İman Kur'an hizmeti için veriliyor.
Üstad'ın bahsettiği ve İbni Hacerin altını çizdiği yardım konusu, daha ziyade şahsın kendisine yapılan yardım, hediye gibi hususlardır. Yoksa genel hizmetler için değildir.
Evli vakıflara verilen ücret ise, onlar halis oldukları için değil, hizmete mesai verdikleri, çalıştıkları içindir. Nasıl ki, bir okulda öğretmenlik yapan kişi ücretini alıyorsa, hizmetimizde de birileri istihdam ediliyorsa, ücretini vermek  durumundasınız.
Nitekim nice arkadaşlar öğretmenliği, üniversite hocalığını bırakıp hizmet ediyorlar. Üniversitede ücret alırken, çalışmasının karşılığı olduğu gibi, hizmette de aynı şey yapılıyor.
Üstadımız hizmette kalanlara tayınat veriyordu. İmkanlar kısıtlı olduğu için az veriyordu, imkanlar fazla olsa fazla verecekti. İki konu iltibas edilebiliyor.
Mesela, hizmet eden bir şahsa, zatın birisi ona hediyeler verse ve bana dua et derse, sizin dediğiniz hassasiyet gerçekleşmiş olur. Ama bir müessesede hizmet edenler, salih oldukları için değil, çalıştıkları için ücret alıyorlarsa, bunda hiç bir sakınca olmaz.
Kaldı ki, ehli hizmet kişilere tayinat verilmediğinde geçimlerini nasıl sağlayacaklar. Bu insanlar bütün mesailerini hizmete harcıyorlar...

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...