Block title
Block content

Kıyametten sonra bazı esmanın tecellisi nasıl olacak?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Cenâb-ı Hakk’ın hem ayni, hem gayri ve hem de ne aynı, ne de gayrı olmak üzere üç çeşit sıfatı vardır.

Ayni sıfatlar; Allah’ın tenzihi ve selbi sıfatlarına denir. Bunlar: Vücûd, Kıdem, Beka, Muhâlefetün lil-havâdis, Kıyâm Bi-nefsihî, Vahdâniyetdir. Bu sıfatlar, Allah hakkında câiz olmayan mâna ve halleri bertaraf etmek için tedbir amaçlı konulmuş vasıflardır. Bu tenzihi sıfatlar iş ve icraat yapmazlar. Onun için Allah’ın Zât-ı Akdesinin aynı kabul edilmişlerdir.

Yani bu sıfatlar, Allah’ın Zâtının aynısıdır. Başka bir mâna ve gayrılık ifâde etmezler. Mesela; Vücûd sıfatı, Allah’ın Zâtının varlığını ifâde eden bir sıfattır. Zıt mana olan ademi, yani yokluğu bertaraf eder. Kıdem, başlangıçtan münezzeh olmasını gösterir. Bekâ ise, sonu olmamayı ifâde eder. Bu sıfatlar, mevcut ve fâil değillerdir. Bir kudret, bir irâde gibi varlıkları ve tasarrufları yoktur.

Gayri sıfatlar, Allah’ın fiili olan sıfatlarına denir. Bu fiili sıfatların ise miktarı ve sınırı yoktur.

Bu fiili sıfatların çokluğu ise, Allah’ın kudret sıfatının muhtelif mevcudattaki, muhtelif tecelliyatından ibarettir. Mesela, Allah’ın kudret sıfatı, bir çekirdeğin açılmasında tecelli ederken, Fettâh nâmını alıyor. Bir canlının ölümünde Memât ismini alıyor. Bir hayat bahşederken, Muhyî ismini alıyor, canlılara rızık verirken de Rezzâk nâmını alıyor ve hâkeza...

Bu sıfatlar, kâinat ve mahlûkatın yaratılması ile açığa ve meydana çıktıkları için, Ehl-i sünnete göre hâdistirler. Ama bu isimlerin arka cephesinde asıl iş gören ve icra eden Kudret sıfatı, ezelî ve ebedîdir. Onun için Allah; ezelde Rezzâk, Muhyî, Fettâh değildi demek, mânasız olur.

Allah, ezelde, kudret itibâri ile bu gibi fiili isimlere sahipti. Ama tecelli ve yaratma ile bu isimler meydana çıktığından, tesmiye olarak hâdis oluyorlar. Gayri ismini de bu mânadan dolayı alıyor. Yani tesmiye noktasından alıyor. Bu gayri sıfatların asıl faili olan kudret, ahirette de tecelliye devam edecektir...

Ne ayni, ne de gayri olan sıfatlar ise, Allah’ın Zâti ve Sübûti olan sıfatlarına denir. Bunlar Hayât, İlim, İrâde, Kudret, Tekvin, Sem, Basar ve Kelâm’dır. Bu sıfatlar kâinatta iş ve icraat gören ve tasarruf ve tecellileri olan hakîki ve etken sıfatlardır. Bu sıfatlar selbi ve gayri sıfatlar gibi mâneviye ve tenzihi sıfatlar değildirler. Allah’ın Zâtından başka mâna ve esasları olan ama ondan da müstakîl ve bağımsız olmayan sıfatlardır. Onun için ne ayn, ne gayr mânasını ifâde eden Allah’ın Zât-ı Akdesine zâid ve Onunla kâim sıfatlar denilmiştir. Ne o, ne de onsuz olabilir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...