Kur'an'ın üslubundaki bedaate kelime olarak "sirac" kelimesi misal verilmiş; izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“...Güneşi bir lamba yaptı.” (Nuh, 71/16)

Sirac / Lamba[1] tabiriyle şöyle bir üsluba pencere açar ki:

“Şu âlem bir saray ve içinde olan eşya ise insana ve zihayata ihzar edilmiş müzeyyenat ve mat’umat ve levazımat olduğunu ve Güneş dahi musahhar bir mumdar olduğunu ihtar ile, Sâni'in haşmetini ve Hâlık’ın ihsanını ifham ederek tevhide bir delil gösterir ki; müşriklerin en mühim, en parlak mabud zannettikleri Güneş, musahhar bir lâmba, câmid bir mahluktur."

"Demek 'sirac / lamba' tâbirinde Hâlık'ın azamet-i Rububiyetindeki Rahmetini ihtar eder. Rahmetin vüs’atindeki ihsanını ifham eder. Ve o ifhamda saltanatının haşmetindeki keremini ihsas eder. Ve bu ihsasta vahdaniyeti i’lam eder ve manen der: 'Camid, bir sirac-ı musahhar, hiçbir cihette ibadete layık olamaz.'"(Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule)

Burada misal olarak şu ayete de bakabiliriz:

اَلَّذ۪ي جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ مَهْداً “O Allah, yeri sizin için bir beşik kıldı...” (Tâhâ, 20/53 ve Zuhruf, 43/10) [2]

“Beşik” ifadesi bebeği hatıra getirir. Arz, o muhteşem büyüklüğüyle beraber insan için bir beşik gibidir. Bebek, son derece aciz ve zayıftır, ama bulunduğu bebek odasında her şey o nazik ve nazenin bebeğe göredir.

Beşik, bebek için rahat yeri olduğu gibi, arz da içindeki konfor dolayısıyla insanlar için bir beşiğe benzetilmiştir.[2]

Bediüzzaman Hazretleri üstteki âyetten mülhem veciz bir ifadesinde şöyle der:

“İnsan şu kâinat içinde pek nazik ve nazenin bir çocuğa benzer...” (Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, İkinci Mebhas)

Dipnotlar:

[1] Güneş dünyamızdan bir milyondan daha fazla büyük bir gök cismi olmakla beraber, o koca cismin “lamba” tabiriyle ifade edilmesi gerçekten son derece dikkat çekmektedir.

[2] Zemahşeri II, 541; Râzî, XXVII, 196; Beydâvî, II, 49; Ebussuud, İrşaduAkli's-Selim, VI, 21; Sâbunî, III, 168.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

SORULARLARİSALE 2024 ANKETİ
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...