Block title
Block content

İ'cazın en yüksek ve en ince derecesine misal verebilir misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İ’caz; insanları aciz bırakan, mucize demek olup, bunun türleri ve vecihleri muhteliftir. Bu sebeple "İ’caz’ın en yüksek ve en ince derecesi şudur" demek doğru olmaz. Her i’caz kendi sınıfında üstün ve incedir. Üstad Hazretleri Risale-i Nurlarda bu yüksek ve ince i’caz sınıflarını ayrı ayrı beyan etmiştir.

Bu muhtelif i’cazları, Yirmi Beşinci Söz'de Üstad Hazretleri misal ve izahları ile tafsili olarak izah ve ispat etmiştir. Biz bunları özet olarak şu şekilde takdim edelim ve bunlardan bir tanesine de bir örnek verelim:

Kur'ân'ın mucizeliğine dair.

BİRİNCİ ŞULE:

Birinci Şua: Kur'ân'ın mucize derecesindeki ifade üstünlüğü.

     a. Birinci Suret: Kur'ân'ın meydan okuyuşuna karşılık, onun benzerini kimsenin getirememesi.

     b. İkinci Suret: Belâgatındaki i'câz-ı Kur'aninin hikmeti.

         1. Nokta: Kur'ân'ın kelime ve cümlelerindeki düzen ve birbiriyle ilişkileri.

         2. Nokta: Kur'ân'ın mânâsındaki üstünlük.

         3. Nokta: Kur'ân'ın üslûbundaki benzersizlik ve olağanüstülük.

         4. Nokta: Kur'ân'ın  lâfzındaki olağanüstülük; tekrar  tekrar okunmasına  rağmen usandırma- ması.

         5. Nokta: Kur'ân'ın, konuları açıklamasındaki olağanüstülük.

İkinci Şua: Kur'ân'ın kapsamlılığındaki olağanüstülük.

    Birinci Lem'a: Kur'ân'ın lâfzındaki kapsamlılık; bir sözün pek çok anlamı içine alışı.

    İkinci Lem'a: Kur'ân'ın mânâsındaki kapsamlılıkla birbirinden farklı pek çok topluluklara rehber oluşu.

    Üçüncü Lem'a: Kur'ân'ın içerdiği bilimlerin kapsamlılığı.

    Dördüncü Lem'a: Kur'ân'ın konuları ele alışındaki kapsamlılık.

    Beşinci Lem'a: Kur'ân'ın üslûp ve özlü ifadesindeki kapsamlılık.

         1. Işık: Bir âyette bir sûreyi, bir sûrede Kur'ân'ı ve kâinatı toplayan kapsamlılık.

         2. Işık: Herkesin her ihtiyacına cevap veren kapsamlılık.

         3. Işık: Kur'ân'ın mucize derecesindeki özlülüğü.

         4. Işık: Kur'ân'ın, cüz'î olaylarda kapsamlı kanunları dile getiren özlülüğü.

         5. Işık: Kur'ân'ın gerek içerik, gerekse üslûp itibarıyla bütün üstünlükleri, hiçbir karışıklığa yol açmadan kendisinde toplayan kapsamlılığı.

Üçüncü Şua: Kur'ân'ın gaybdan verdiği haberler; her zaman gençliğini koruması ve herkese birden hitap etmesi.

     Birinci Cilve: Kur'ân'ın gayba dair haberleri.

         1. Şavk: Kur'ân'ın geçmişe dair haberleri.

         2. Şavk: Kur'ân'ın geleceğe dair haberleri.

         3. Şavk: Kur'ân'ın İlâhî hakikatlere, yaratılışa ve âhiret âlemine dair haberleri.

     İkinci Cilve: Kur'ân'ın her çağda süregelen gençliği; hakikatlerinin ve kanunlarının eskimeyişi; Kur'ân medeniyeti ile beşer medeniyeti arasında bir karşılaştırma.

     Üçüncü Cilve: Kur'ân'ın, her çağdaki insan tabakalarından herbirine aynı dersi ayrı ayrı ver- mesindeki olağanüstülük.

İKİNCİ ŞULE:

Birinci Nur: Kur'ân'ın bütünlüğü.

İkinci Nur: Kur'ân'ın, âyetleri özetlerken ve İlâhî isimlere dikkat çekerken ortaya koyduğu olağanüstülük.

    1. Meziyet-i Cezalet: Kur'ân'ın, dünya üzerindeki eser ve fiillerde İlâhî hakikatleri gösterişi.

    2. Nükte-i Belâgat: Kur’ân’ın İlâhî san’at eserlerini tasvir ederek İlâhî isimlerle özetlemesi.

    3. Meziyet-i Cezalet: Kur’ân’ın İlâhî fiilleri ayrıntılandırması ve özetlemesi.

    4. Nükte-i Belâgat: Kur’ân’ın, yaratılmışlardaki düzeni, ardında İlâhî isimleri gösterecek bir şeffaflıkla ortaya koyması.

    5. Meziyet-i Cezalet: Kur’ân’ın, cüz’î veya sıradan olaylardaki İlâhî hakikatleri göstermesi ve tefekküre ufuk açması.

    6. Nükte-i Belâgat: Kur’ân’ın, varlık âleminde, çok geniş bir alanda cereyan eden olayları birlik içinde yahut kapsamlı bir kanun altında göstermesi.

    7. Sırr-ı Belâgat: Kur’ân’ın, sebeplerin arkasında İlâhî tasarrufları ve İlâhî isimlerin tecellîlerini göstermesi.

    8. Meziyet-i Cezalet: Kur’ân’ın, âhirete ait İlâhî fiilleri anlatırken, dünyada gözlenen fiillerle kalb ve zihinleri ikna etmesi.

    9. Nükte-i Belâgat: Kur’ân’ın, cüz’î olaylarda, İlâhî isimler vasıtasıyla, kapsamlı hakikatleri göstermesi.

    10. Nükte-i Belâgat: Kur’ân’ın, ümit ve korku arasındaki dengeyi korumasındaki olağanüstülük.

Üçüncü Nur: Kelâmın sahibi, muhatabı, amacı ve muhtevası yönünde Kur’ân’ın üstünlüğü.

ÜÇÜNCÜ ŞULE:

Birinci Ziya: Kur’ân’ın, varlık âleminin hakikatlerine ve İlâhî fiil, isim ve sıfatlara dair ifadelerindeki düzen, âhenk ve olağanüstülük.

İkinci Ziya: Kur’ân ile felsefenin dünyaya bakış açısı.

Üçüncü Ziya: Kur’ân’dan ders alan ilim ve kalem sahiplerinin eserleriyle Kur’ân’ın karşılaştırması.

Kur'ân'ın kelime ve cümlelerindeki düzen ve birbiriyle ilişkileri yönünden mucize oluşuna dair bir misali, Üstad Hazretleri şu şekilde  veriyor:

"Meselâ وَلَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذَابِ رَبِّكَ  Bu cümlede, azâbı dehşetli göstermek için, en azının şiddetle tesirini göstermekle göstermek ister. Demek taklîli ifade edecek; cümlenin bütün heyetleri de bu taklîle bakıp ona kuvvet verecek. İşte, لَئِنْ lâfzı, teşkiktir. Şek kıllete bakar. مَسَّ lâfzı, azıcık dokunmaktır; yine kılleti ifade eder. نَفْحَةٌ lâfzı, maddesi bir kokucuk olup kılleti ifade ettiği gibi, sîgası bire delâlet eder. Masdar-ı merre tabir-i sarfiyesinde 'biricik' demektir, kılleti ifade eder. نَفْحَةٌ deki tenvin-i tenkirî, taklîli içindir ki, 'O kadar küçük ki, bilinemiyor.' demektir. مِنْ lâfzı, teb’îz içindir, 'bir parça' demektir; kılleti ifade eder. عَذَابِ lâfzı, nekâl, ikab’a nisbeten hafif bir nevi cezadır ki, kıllete işaret eder. رَبِّكَ lâfzı, Kahhâr, Cebbar, Müntakîm’e bedel yine şefkati ihsas etmekle kılleti işaret ediyor. İşte, bu kadar kılletteki bir parça azap böyle tesirli ise, ikab-ı İlâhî ne kadar dehşetli olur, kıyas edebilirsiniz diye ifade eder. İşte şu cümlede küçük heyetler nasıl birbirine bakıp yardım eder. Maksad-ı küllîyi, herbiri kendi lisanıyla takviye eder. Şu misal bir derece lâfız ve maksada bakar."(1

(1) bk. Sözler, Yirmi Beşinci Söz Birinci Şule.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Şule, Birinci Şua, İkinci Suret | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3194 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...