"Madem bütün enva onun kabza-i kudretindedir. Elbette, o envaın muntazam ve mükemmel fertleri ve âlemin küçük misal-i musağğarları ve enva-ı kâinatın bilançoları..." Devamıyla izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Madem bütün enva onun kabza-i kudretindedir. Elbette, o envaın muntazam ve mükemmel fertleri ve âlemin küçük misal-i musağğarları ve enva-ı kâinatın bilançoları ve kitab-ı âlemin küçücük fihristeleri hükmünde olan cüz’î fertleri, bilbedahe onun kabza-i rububiyetinde ve icadındadır ve tedvir ve terbiyesindedir." (Sözler, Otuz İkinci Söz, İkinci Mevkıf.)

Nur Küllîyatı’nda defalarca ve önemle işlendiği gibi, cüzü yaratan ancak küllün yaratıcısı olduğu gibi, cüz’i fertleri yaratan da ancak nevin Halık’ıdır. İnsanın bir organını yaratan, ancak bedenin tümünü yaratan olduğu gibi, insan nevinin bir tek ferdini yaratan da ancak bütün insanların Halık’ı olabilir.

Önceki sorularda küll ve cüzleri üzerinde durulmuştu. Burada ise nev ile onun fertleri üzerinde duruluyor.

Bir nevin yaratan kim ise onun fertlerini de o yaratmıştır. Bu mükemmel ve muntazam fertler için üç ayrı teşbih yapılıyor: Misal-i musağğar, bilanço ve fihriste.

Misal-i musağğar: Nur'un birçok dersinde nazara verildiği gibi, bir ağacın meyveleri onun küçük birer misalidirler ve ağacın tümünün özellikleri o meyvelerin çekirdeklerinde genetik şifreler halinde yazılmıştır.

Bilanço: Bir ticarethanenin yıllık bütün faaliyetleri bilançosunda özet olarak yer alır. Sanki kâinat büyük bir şirket, her bir ağaç, hayvan veya insan ise bilanço hükmündedir. Bütün kâinatın çalışmasıyla bu neticeler ortaya çıkmıştır.

Fihriste: Bir kitabın içinde olan bütün konular onun fihristesinde maddeler halinde yer alır.

Her üç misal de tevhid dersi vermektedir. Ağacı yapan başka, meyveyi yapan başka olamayacağı gibi, kâinattaki faaliyetleri yapan başka, onların bilançosu hükmündeki varlıkları yaratan başka olamaz. Aynı şekilde bu kâinat kitabını yazan kalem, onun fihristi hükmünde olan fertleri de yazmıştır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü