"Beşerin âmâl ve ağrazı gayr-ı mahdud olduğundan, bu dar ve mahdud dünya istiab edemediğinden; her bir emirde ağraz-ı kesîre tezahüm ederek tehasud ve keşmekeş..." Ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"İkinci Hakikat: Beşerin âmâl ve ağrazı gayr-ı mahdud olduğundan, bu dar ve mahdud dünya istiab edemediğinden; her bir emirde ağraz-ı kesîre tezahüm ederek tehasud ve keşmekeşi intac; ve cidal-i hayatın müsabaka meydanına yol açıyor..." (Asar-ı Bediiyye, Nutuk-7: Benim Gibi Bir Asabi ve Sinirli...)

Her bir insanın emelleri, istekleri, talep ve niyetleri sınırsız olduğu için, kaynakları sınırlı olan dünya insana dar ve yetersiz geliyor. Dar ve yetersiz olan dünya kaynakları üstünde sınırsız emel ve arzular toplanınca insanlar arasında düşmanlık, çatışma, hasetlik, kıskançlık vesaire gibi duyguları tetikleyip keşmekeşe ve kaosa neden oluyor. Hayat ve dünya büyük bir rekabet ve kavga alanına dönüşüyor. Tarihteki savaş ve çatışmaların temelinde bu gerçek yatıyor.

"...Ahiret geniş olduğu için, o gayr-ı mahdud âmâlı istiab eylediğinden; umur-u uhreviyede (ki birisi de Hukukullah tabir olunan menafi-i umumiyedir) yerleştirilmesi için müzahamet yoktur. Buna mikyas; gayet kıymettar ve kemâl-i hakiki ve Süreyya kadar ulvi olan zülâl-i velâyet gibi umurlarda hased yoktur.. Ve gayet dûn-kıymet ve emr-i itibarî ve serab ve sera nisbetinde olan rütbelerde ve seriüz-zeval hüsün ve kuvvette hased gayet çoktur." (bk. age., a.y)

Ahiret hayatı geniş ve sınırsız olduğu ve insanın sınırsız emel ve arzularına yeterli geldiği ve geleceği için uhrevi işlerde düşmanlık, haset ve çatışma söz konusu değildir. Mesela, cennette "Şu arsa benimdir, sana vermem." diye bir kavga söz konusu değildir.

Bu yüzden kâmil müminler arasında özellikle uhrevi işlerde bir çatışma, bir kavga ve niza söz konusu olmaz ve olamaz. Ama dünyevi işlerde dünyanın fâni nimetleri üzerinde yani dünyanın rütbe, süs ve nimetleri üzerinde boğuşma, düşmanlık ve hasetlik çok fazladır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü