Otuz altı adet İhlas çeşitlerini Türkçe olarak gönderebilir misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Yirmi Beşinci Söz'de konu ile alakalı nazara verilen misal İhlas suresidir. Bu surenin altı cümlesi vardır, her bir cümle diğer cümlelere hem delil, hem de netice olabiliyor. Sanki İhlas suresi altı cümlesiyle otuz adet İhlas suresini içinde barındırmış gibidir. "Tevhid" etrafında otuz delilden meydana gelen, altı tevhid mertebesini isbat eden, altı şirk çeşidini reddeden bir istidlal zincirini teşkil etmiştir.

Hadis-i şerifte "Kur’ân'ın üçte biri kadar sevapdar olduğu" ifade edilen İhlas suresi, bu konuda en çarpıcı bir misal teşkil etmektedir.

Yirmi Beşinci Söz'de İhlas suresinin, üçü müsbet, üçü menfi altı cümlesinin bulunduğu, bunların altı çeşit tevhid mertebesini isbat edip, altı çeşit şirki reddettiği ifade edilmiştir.

Lemeât'ta ise yedi çeşit tevhîd zikredilmiş ve üçüncü cümlede iki çeşit tevhide işaret edilmiştir. Yine Lemeât'ta belli bir sayı verilmeden, "Bütün envâ-ı şirki reddeder" cümlesiyle genel bir ifade kullanılmış, şirkin her türlüsünün reddedildiği ifade edilmiştir. Şirkin çeşitleri ise şöyle belirtilmiştir; İsa (a.s), Üzeyr (a.s), Melekler gibi insanlar tarafından uydurulan şirkleri "Lemyelid" cümlesi ile reddedilmiştir. Esbabperestiik, nücumperestlik (yıldıza tapmak), sanemperestlik (puta tapmak) ve tabiatperestlik gibi şirk çeşitleri de "Lemûled" cümlesiyle bertaraf edilmiştir. Son ayette geçen "Lem yekûn" ifadesiyle Allah'ın ne zâtında, ne fiillerinde ve ne de sıfatlarında şerikinin olmadığı nazara verilmiştir.

Her bir cümlesi öteki cümlelere hem delil hem de netice olur. Çünkü her bir cümlenin iki manası vardır. Bir mana ile netice olur. Bir mana ile delil olur. Böylece İhlas suresinde otuz İhlas suresi kadar muntazam, birbirini isbat eden delillerden mürekkep sureler vardır.

İhlas suresinin altı cümlesinin mealleri şöyledir:

"1. De ki o (Allah)'dır.
2. Allah birdir.
3. Allah Samed'dir.
4. O doğurmamıştır.
5. Ve doğmamıştır.
6. Onun hiçbir dengi yoktur."

Rİsale-i Nur'da İhlas suresinin tevhid açısından yapılan kısa bir tefsiri hülasa olarak şöyledir:

"Surenin birinci cümlesinde yer alan 'hüve'deki karinesiz işaretin gösterdiği itlak, bir ta'yini, o da teayyünü gösterir. Bu ise tevhidin şühûd mertebesine işarettir."

Yani: İhlas suresinin ilk cümlesi "kul huve"nin manası: "De ki: Odur." şeklindedir. Her zamirin mutlaka bir mercii vardır. Buradaki merci, açık olarak ifade edilmeyip, mutlak bırakılmıştır. Bu makamda mutlak bırakılan zamirin mercii ancak bir mutlak varlık olabilir. Mutlak bir varlık Allah'tan başkası olmadığına göre, buradaki mutlak zamirin mercii de ancak O'na ait olup, O'nu gösterebilir. “Itlakta ta'yin ve tayinde de taayyün"ün manası budur.

"İkinci cümle, Tevhid-i uluhiyeti gösteriyor. Üçüncü cümle, Tevhid-i Rubûbiyyet ve Tevhid-i Kayyûmiyyete işaret ediyor. Dördüncü cümle, Tevhid-i Celâli ihtiva etmektedir. Beşinci cümle, Tevhid-i Sermedîye işarettir. Altıncı cümle, Tevhîd-i Câmi'i, ihtiva etmektedir. Ne zatında naziri, ne ef'âlinde şeriki ve ne de sıfatında şebîhi vardır."

Bediüzzaman Hazretlerinin diğer bir değerlendirmesiyle altı cümleden ibaret olan İhlas suresi, yedi çeşit şirki (Üzeyir perestlik, İsaperestlik, melekperestlik, akılperestlik, esbabperestlik, yıldızperestlik, sanemperestlik gibi putperestlikleri) reddeden ve tevhid-i şuhud, tevhid-i ulûhiyet, tevhid-i rubûbiyyet, tevhid-i kayyûmiyet, tevhidi celâl, tevhid-i sermediyyet ve tevhid-i cami’ gibi tevhidin yedi mertebesini gösterir.

Buna göre İhlas suresinde otuz altı İhlas suresi söz konusudur. Surenin her bir cümlesi altı defa delil, altı defa netice olur. Her bir tabloda altı cümlenin altı defa sıralarının değiştirilmesiyle toplam otuz altı İhlas suresi elde edilir.

Bediüzzaman'ın, otuz altı sureyi ihtiva ettiğini belirttiği İhlas suresinin bu harika durumu, ilmî olarak onu ortaya koyacak matematik formülü "Permütasyon prensibi" çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu prensibe göre:

a. Bu surede yer alan menfî ve müsbet üçer cümlenin teşkil ettiği iki farklı kategorinin normal permütasyonlarının sayısı: 720'şerden toplam 1.440'dır. Buna göre İhlas suresinde, tam 1.440 İhlas suresi vardır. Şüphesiz bu husus tek başına bir mu’cizedir.

b. Aşağıda görüldüğü üzere A, B, C = müsbet; D, E, F= menfi cümle şekilleriyle "saymanın temel düsturuna" göre bu sureden otuz altı tane sure elde edilebilir:

Aşağıda bu formül ile birlikte İhlas suresinin ihtiva ettiği otuz altı İhlas suresi gösterilmiştir:

A. O Allah'tır. B. O birdir. C. O Samed'tir. D. O doğurmamıştır. E. O doğmamıştır. F. Onun hiçbir dengi yoktur.

İhlas suresinde yer alan otuz altı İhlas suresi:

1. De ki o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

2. De ki o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

3. De ki o Allah'tır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o birdir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

4. De ki o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır.

5. De ki o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır.

6. De ki o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır.

7. De ki o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

8. De ki o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır.

9. De ki o Allah'tır: Çünkü o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

10. De ki o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır.

11. De ki o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır.

12. De ki o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır.

13. De ki o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

14. De ki o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır.

15. De ki o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

16. De ki o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur Çünkü o doğurmamıştır.

17. De ki o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır.

18. De ki o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o Samed'tir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır.

19. De ki o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

20. De ki o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır.

21. De ki o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamışlır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

22. De ki o birdir. Çünkü o samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır.

23. De ki o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır.

24. De ki o birdir. Çünkü o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır.

25. De ki o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

26. De ki o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır.

27. De ki o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

28. De ki o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır.

29. De ki o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır.

30. De ki o Samed'tir. Çünkü o birdir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır.

31. De ki o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

32. De ki o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır.

33. De ki o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur.

34. De ki o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır.

35. De ki o Samed'tir. Çünkü O Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğmamıştır. Çünkü o doğurmamıştır.

36. De ki o Samed'tir. Çünkü o Allah'tır. Çünkü o birdir. Çünkü onun hiçbir dengi yoktur. Çünkü o doğurmamıştır. Çünkü o doğmamıştır.

Yukarıdaki otuz altı İhlas suresi cümlelerin birbirine delil olmasından meydana gelmiştir.

Aynı şey cümlelerin birbirine netice olması durumunda da söz konusudur. İhlas suresinin bu şekildeki otuz altı sureden bir tanesi aşağıda bir misal olarak verilmiştir. Diğerleri buna kıyaslanabilir.

"De ki o Allah'tır. Öyleyse o birdir. Öyleyse o Samed'tir. Öyleyse o doğurmamıştır. Öyleyse o doğmamıştır. Öyleyse onun hiçbir dengi yoktur."

NOT: Prof. Dr. Niyazi BEKİ hocamızın, "Kur’ân İlimleri ve Tefsir Açısından Bediüzzaman Said Nursi'nin Eserleri" isimli makalesinden alınmıştır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü