Mürşidsiz olmaz mı? Nur cemaatine mensup biri tarikatta da devam edebilir mi? Nurculuk bir tarikat mıdır?

Değerli Kardeşimiz;

Mürşid; umumi bir mefhum olup irşad eden, doğru yolu gösteren, gafletten uyandıran, peygambere vâris olan, kılavuz ve rehber demektir. Bu cihetten bakacak olursak, mürşid olmadan insanların hakikati idrak etmesi, her şeyin hakikatini anlaması ve iç yüzünü çözmesi mümkün değildir. Bu hem müsbet hem de İslami ilimlerde geçerli olan umumi bir kaidedir.

Meselâ; bir talebe öğretmen olmadan fizik ve kimya derslerini kendi başına öğrenemez. Aynı şekilde bir salik de şeyh ve mürşid rehberliği olmadan manen tekemmül edip sırlara erişemez. Her sahanın kendine mahsus mürşitleri vardır. Manevî ve ahlaki değerler noktasından insanlığın en üstün mürşidi Kur’an-ı Kerim ve onun muallimi olan Peygamber Efendimiz (asm)'dir. Bu mürşidlerin ışığı ve rehberliği olmadan hakikate vasıl olunamaz.

Mürşidi sadece tasavvuf ve tarikat mesleği ile sınırlandırmak ve başka sahaların mürşidlerini yok saymak veya o kapsam içinde görmemek yanlış ve bağnazlık olur. Tasavvuf mesleği Asr-ı saadetten beş asır sonra ortaya çıkmış bir meslektir. İnsanlığın en hayırlı ve en faziletli olanları ise ilk beş asırda yaşamış olan insanlardır. Sahabeler, tabiinler, tebe-i tabiinler bunlara en mükemmel misallerdir. Bu mübarek zatların hepsi hakkıyla mürşid-i kâmil idiler.

Demek hak ve hakikat hiçbir meslek ve meşrebin tekelinde değildir. Allah, her sahada mürşitleri yetiştirir ve yetiştirmiştir. Hadis sahasında mürşid nasıl İmam Buhari (ra) ise, fıkıh sahasında İmam Azam, manevî sahada Abdulkadir Geylani ve hakeza. Üstad Hazretleri de bu asrın büyük bir mürşidi ve müceddidir.

• Bizim bu zamanda mürşidimiz Kur'anı ve sünneti rehber edinen Üstad Hazretleri ve Risale-i Nurlardır.

Risale-i Nurlar hakkıyla mürşid-i kâmildir. Üstad bile kendisine değil Nurlara talebe olduğumuzu ihsas etmiştir. Çünkü bu zaman şahıs zamanı değil, şahs-ı manevi zamanıdır. Dolayısıyla bir şahsa veya tarikat şeyhine bağlanmak şart değildir. Lakin hem Nur talebesi olmak hem de tarikattaki eski mürşidini kaybetmek istemiyorsa, her ikisi ile de bağlı kalabilir, bunun Risale-i Nurlar açısından bir mahzuru yoktur. Bir mürşide bağlı olduğu halde sonradan Risale-i Nur'a talebe olabilir, ama Risale-i Nurların dairesinde iken sonradan bir mürşide bağlanmaya gerek kalmadığını Üstad bizzat ifade ediyor. Zira bu Risale-i Nurların hakikatini anlamamak demektir.

"Dâireye girmeden evvel bulduğu şeyhi, her fert o şeyhini, mürşidini, dâirede dahi muhâfaza edebilir. Fakat şeyhi olmayan, dâireye girdikten sonra, ancak dâire içinde mürşid arayabilir." (Lem'alar, Yirmi Sekizinci Lem'a, On Birinci Nükte)

• Risale-i Nur hareketi bir tarikat olmadığı gibi, ehl-i sünnet dairesinde bulunan hak bir tarikata mensup olmanın da hiçbir mahzuru yoktur. Nurculuk, bir iman ve ahlak hareketidir.

Risale-i Nurlar imana dair hakikatleri, tarikat ve tasavvuf berzahına girmeden, doğrudan insanların akıl ve kalp dünyasına şırınga ediyor. Tasavvuf yolu uzun ve meşakkatli bir yoldur, Risale-i Nurlar ise kısa ve kolay, bir hakikate ulaşma metodudur.

Risale-i Nurlar bu zamanın şartlarına ve ihtiyaçlarına göre - yani imanı tehlikede olan bu asrın insanlarının imanını kurtarmak ve tahkiki yapmak - yazılmış bir eser olmasından dolayı, günümüzün maddî ve manevî bütün hastalıklarına ve meselelerine tam bir ilaç ve reçetedir. Tasavvuf yolu ise; imanı olan ve ibadet ve takva ile daha da terakki etmek isteyenlere hitap etmesinden dolayı, bu zamanın dertlerine ve ihtiyaçlarına tam bir tiryak ve reçete olamıyor. Bu sebeple bu zamanda her Müslüman’ın Risale-i Nurlara ihtiyacı vardır.

Üstad Hazretleri bu meseleye şu şekilde işaret ediyor:

"Silsile-i Nakşînin kahramanı ve bir güneşi olan İmam-ı Rabbânî (r.a.), Mektubat'ında demiş ki: "Hakaik-i imaniyeden bir meselenin inkişafını, binler ezvak ve mevâcid ve kerâmâta tercih ederim."

"Hem demiş ki: "Bütün tariklerin nokta-i müntehâsı, hakaik-i imaniyenin vuzuh ve inkişafıdır."

"Hem demiş ki: "Velâyet üç kısımdır. Biri velâyet-i suğrâ ki, meşhur velâyettir; biri velâyet-i vustâ, biri velâyet-i kübrâdır. Velâyet-i kübrâ ise, verâset-i nübüvvet yoluyla, tasavvuf berzahına girmeden, doğrudan doğruya hakikate yol açmaktır."

"Hem demiş ki: "Tarik-i Nakşîde iki kanatla sülûk edilir. Yani, hakaik-i imaniyeye sağlam bir surette itikad etmek ve ferâiz-i diniyeyi imtisal etmekle olur. Bu iki cenahta kusur varsa o yolda gidilmez."

"Öyleyse, tarik-i Nakşînin üç perdesi var:

"Birisi ve en birincisi ve en büyüğü: Doğrudan doğruya hakaik-i imaniyeye hizmettir ki, İmam-ı Rabbânî de (r.a.) âhir zamanında ona sülûk etmiştir."

"İkincisi: Ferâiz-i diniyeye ve Sünnet-i Seniyyeye tarikat perdesi altında hizmettir."

"Üçüncüsü: Tasavvuf yoluyla emrâz-ı kalbiyenin izalesine çalışmak, kalb ayağıyla sülûk etmektir. Birincisi farz, ikincisi vacip, bu üçüncüsü ise sünnet hükmündedir."

"Madem hakikat böyledir. Ben tahmin ediyorum ki, eğer Şeyh Abdülkadir Geylânî (r.a.) ve Şah-ı Nakşibend (r.a.) ve İmam-ı Rabbânî (r.a.) gibi zatlar bu zamanda olsaydılar, bütün himmetlerini, hakaik-i imaniyenin ve akaid-i İslâmiyenin takviyesine sarf edeceklerdi. Çünkü saadet-i ebediyenin medarı onlardır. Onlarda kusur edilse, şekavet-i ebediyeye sebebiyet verir. İmansız Cennete gidemez; fakat tasavvufsuz Cennete giden pek çoktur. Ekmeksiz insan yaşayamaz, fakat meyvesiz yaşayabilir. Tasavvuf meyvedir, hakaik-i İslâmiye gıdadır. Eskiden kırk günden tut, tâ kırk seneye kadar bir seyr ü sülûk ile bazı hakaik-i imaniyeye ancak çıkılabilirdi. Şimdi ise, Cenâb-ı Hakkın rahmetiyle, kırk dakikada o hakaike çıkılacak bir yol bulunsa, o yola karşı lâkayt kalmak elbette kâr-ı akıl değil. İşte, otuz üç adet Sözler, böyle Kur'ânî bir yolu açtığını, dikkatle okuyanlar hükmediyorlar."

"Madem hakikat budur. Esrar-ı Kur'âniyeye ait yazılan Sözler, şu zamanın yaralarına en münasip bir ilâç, bir merhem ve zulümatın tehacümatına maruz heyet-i İslâmiyeye en nâfi bir nur ve dalâlet vâdilerinde hayrete düşenler için en doğru bir rehber olduğu itikadındayım."

"Bilirsiniz ki, eğer dalâlet cehaletten gelse, izalesi kolaydır. Fakat dalâlet fenden ve ilimden gelse, izalesi müşküldür. Eski zamanda ikinci kısım binde bir bulunuyordu. Bulunanlardan ancak binden biri irşadla yola gelebilirdi. Çünkü, öyleler kendilerini beğeniyorlar. Hem bilmiyorlar, hem kendilerini bilir zannediyorlar. Cenâb-ı Hak şu zamanda, i'câz-ı Kur'ân'ın mânevî lemeâtından olan malûm Sözleri, şu dalâlet zındıkasına bir tiryak hâsiyetini vermiş tasavvurundayım."(Mektubat, Beşinci Mektup)

Tarik, yol demektir. Allah'a giden yollar. Risale-i Nur da bu asır anlayışına uygun bir yoldur. Bütün tarikatlar, ruhunu Kur'an'dan almışlardır. Hangisine yapışırsanız inşallah saadete ve kurtuluşa götürecektir. Ancak yolu sonuna kadar takip etmek şartıyla mümkündür. Sürekli yolların değişmesi, istikametimizi bozabilir.

Bir insanın aynı anda birkaç meslek ve meşrebi takip edip tatbik etmesi hem zordur hem de fıtrata uygun değildir. Birkaç meşrebi aynı anda takip edecek kişi sayısı çok azdır.

İnsan kendi fıtrat ve mizacına en uygun olan meslek ve meşrebi seçtikten sonra, onda sebat edip o meslek ve meşrepte derinleşmesi gerekir. Yoksa kişi "hepsinden biraz alayım" derse, hepsinden mahrum kalır. "Umuma el atan umumdan mahrum kalır" ifadesi bu inceliğe işaret ediyor.

Mesela, yirmi ayrı fakültede birer sene okuyan adam yirmisinden de mezun olamaz. Mezun olamadığı fakülteden de diploma alamaz, diploma alamayınca da mesleğini icra edemez. Çünkü her bir fakülte en az dört yıl okuyup mezun olmak şarttır. Bunun neticesinde de diploma alınıyor.

Hepsini okuyayım diyen adamın buna ne ömrü ne de enerjisi yeter. Mecburen birisini seçip onda sebat etmesi gerekir. Siz hem mühendis hem doktor hem pilot hem ekonomist hem edebiyatçı olan birisini duydunuz veya gördünüz mü? Bu asla mümkün değildir. İnsan en fazla bir ya da iki sahada derinleşip uzmanlaşabilir, bundan fazlası mümkün değildir.

Manevî meslek ve meşrepler de buna benziyor, insan kendine en uygun bir meşrebi seçtikten sonra, o meşrepte fani olmalı ve onda derinleşmelidir. Biraz ondan biraz bundan tarzı insana başarı getirmez. Diğerleri de kendi içinde güzel ve faydalıdır.

O yüzden, fıtratımıza uygun bir fakülte tespit ettikten sonra, bütün kuvvetimizle oraya çalışmanın ve hizmet etmenin daha uygun olduğu kanaatindeyiz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü