"O Vâhiddir, Ehaddir. Her şeye kadirdir." Vahid ve Ehad isimleri arasında fark var mı ve Kadir olmaya katkısı nedir?
Değerli Kardeşimiz;
Vahid ve Ehad isimlerinin her ikisinin de manası “Allah birdir.” şeklinde verilmektedir.
Vahid; "bütün sıfatları umum mahlukatı ihata etmiş olan yegâne zat Allah’tır", demek. Yani bu isim Allah’ın, sıfatlarında şeriki olmadığını ifade eder.
Ehad ismi ise, “Varlığı vacib, ezelî ve ebedî olan yegâne zat Allah’tır.” manasına gelir. Yani bu isim, Allah’ın zatında şeriki olmadığını ifade eder.
İki tane sonsuz kudret mümkün değildir, dolayısı ile "sonsuz kudret" mefhumu içinde zımnî olarak vahid ve ehad manası da vardır.
Hatibî bu iki isim arasındaki ince farkı şöyle ortaya koyar:
“Ehadiyet zatın birliğidir, Vahidiyet ise sıfatta ortaklığı red içindir.”
Üstad Hazretleri şöyle buyurur:
"Vahidiyet ise, bütün o mevcudat birinindir ve birine bakar ve birinin icadıdır demektir. Ehadiyet ise her şeyde Hâlık-ı Külli Şey’in ekser esması tecelli ediyor demektir." (Mektubat, Yirminci Mektup, İkinci Makam)
Allah, Vahid’dir, birdir. Sıfatları bütün mahlukatı kuşatmıştır. Nihayetsiz kudret, sonsuz ilim, mutlak irade... ancak o Vahid’e mahsustur.
Allah, Ehad’dir, birdir. Mahlukatın zatlarındaki bütün noksanlıklardan, sıfatlarındaki bütün eksikliklerden, fiillerindeki bütün acizliklerden münezzeh olan ve onların hiçbirine benzemeyen yegâne bir, tek bir, benzersiz, eşsiz bir ancak odur (c.c).
Allah, Vahid’dir. Onun kemal sıfatları bütün eşyayı kaplamış, kuşatmıştır.
Bütün âlemlerde faaliyet gösteren tek kudret onun, her şeyde tecelli eden tek ilim onun.
Semadaki bütün yıldızlar da dünyadaki bütün insanlar, hayvanlar, bitkiler de onun. Denizler, nehirler, ovalar onun. Cinler, ruhanîler, melekler onun...
Ve Allah Ehad’dir, zatı birdir. Her mahlukuna müstakil bir zat ve ona mahsus sıfatlar takmış ve o mahlukunun her ihtiyacını bizzat görmekte ve onda birçok esmâsını tecelli ettirmektedir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar
Birinci sonsuzluk ikinciye imkan bırakmıyor. Çünkü iki ayrı sonsuzluk aklen mümkün değildir. Tıpkı bir odanın aynı anda hem karanlık hem aydınlık olmasının imkansız olması gibi. Savaş çıkma meselesi daha sonraki bir önerme daha sonra ki bir mantıki delildir. "Cem-i zıddeyn muhaldir." önermesi hepsinden önce gelir. Bir kişilik yere iki kişi sığmaz ki, sığınca savaş çıksın. İkincinin sığabilmesi için birincisinin tamamen çıkması gerekiyor. Tabiri caiz ise İlahlık koltuğuna bir kişi oturur, ikincisinin oturması mümkün değildir.
Özetle Vahidiyet Bütün kainatın Allah'ın bir olduğuna işaret etmesi
Ehadiyette Yaratılan her bir varlıkta Allah'ın Birliğine deliller olması diyebilir miyiz? yada nasıl demeliyiz.
Birde Vahid ve Ehad kelimeleri ile Vahidiyet ve Ehadiyet kelimeleri arasında nasıl bir fark vardır acaba?
Evet, yaptığınız tanımlama oldukça isabetli ve meseleyi özünden kavrayan bir yaklaşım. Konuyu biraz daha netleştirmek ve kelimeler arasındaki ince farkları ortaya koymak için şu şekilde formüle edebiliriz:
Vahidiyet ve Ehadiyet Kavramları
Vahidiyet: Allah'ın birliğinin kainatın bütününde ve büyük sistemlerde görülmesidir. Bir fabrikanın tamamına bakıp "Bu fabrikanın sahibi birdir" demek gibidir. Güneşin her yeri aynı anda aydınlatması, tüm canlıların benzer ihtiyaçlara sahip olması vahidiyete işarettir.
Ehadiyet: Allah'ın birliğinin her bir varlıkta, cüzde ve fertte tecelli etmesidir. Fabrikadaki tek bir makinenin üzerindeki özel imzaya bakıp "Bu makineyi yapan, fabrikanın tamamını yapan kişidir" demek gibidir. Bir insanın parmak izindeki benzersizlik veya bir çiçeğin üzerindeki sanat ehadiyete işarettir.
Vahid/Ehad ve Vahidiyet/Ehadiyet Farkı
Bu kelimeler arasındaki temel fark, sıfat (vasıf) ile o sıfatın tecellisi (yansıması) arasındaki farktır:
1. Vahid ve Ehad (İsim/Sıfat)
Bu kelimeler doğrudan Allah’ın zatını niteler:
Vahid: Sayıca bir olan, ortağı ve benzeri olmayan demektir.
Ehad: Bölünmesi ve parçalara ayrılması imkansız olan, mutlak bir demektir.
2. Vahidiyet ve Ehadiyet (Tecelli/Keyfiyet)
Bu kelimeler ise o birliğin yaratılanlar üzerindeki görünme biçimini ifade eder:
Vahidiyet: Birliğin "küli" (genel ve büyük) ölçekteki yansımasıdır.
Ehadiyet: Birliğin "cüzi" (özel ve bireysel) ölçekteki yansımasıdır.