Block title
Block content

Onuncu Medarda geçen ilk ayetlerin haşirle ilgili kıyas-i temsiliyeye işaret etmesi ve son ayetin adalet delili olmasını izah eder misiniz? Ayrıca mezkur ayetlerin haşr-i cismani ve saadet-i ebediyeyi gösterecek pek çok dürbünleri muhtevi olması?

 
Soru Detayı:

“Bir kıyas-ı temsilîyi tazammun eden وَ قَدْ خَلَقَكُمْ اَطْوَارًا ve قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِى اَنْشَاَهَا اَوَّلَ مَرَّةٍ ve bir delil-i adalete işaret eden وَ مَا رَبُّكَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ gibi pekçok âyât ile haşr-i cismanîdeki saadet-i ebediyeyi gösterecek pekçok dûrbînleri, nazar-ı beşerin dikkatine vaz’etmiştir.”

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İlk iki ayetin mealleri:

“Hâlbuki, O, sizi evrelerden geçirerek (tavır tavır, safha safha) yaratmıştır.” (Nuh, 71/14)  

De ki: Onları ilk defa var eden diriltecektir. O, her yaratılanı  hakkıyla bilendir.” (Yâsîn, 36/79)

Söz konusu kıyas-ı temsilî, insanın kendi ilk yaratılışını düşünüp, kıyas yoluyla, ikinci yaratılışının da mümkün olduğuna hükmetmesidir. Birinci ayette insanın kademeli olarak, safha safha yaratıldığı beyan ediliyor. İnsanı bu dünyada tedricen yaratan Cenâb-ı Hak elbette âhirette onu bir anda da yaratabilir. Nitekim, âyette geçen halk kelimesi hem “mahluk” hem de “yaratma” mânasına geldiğinden “Her yaratılanı hakkıyla bilendir.” mealindeki  ayete “O, her yaratmayı hakkıyle bilendir» ve “O, yaratmanın her çeşidini bilir.” şeklinde de mâna verilmiştir. Yani, Hz. Ademi (as.) topraktan yarattığı gibi, Hz. İsa (as.)’yı babasız  yaratmış, diğer insanları da anne-baba ikilisiyle yaratmıştır. O sonsuz ilim ve kudret sahibi,  dileseydi bütün  insanları bir anda da yaratabilirdi. Ama, bu hikmet dünyası olan kâinat bir anda yaratılmadığı gibi, çekirdekler de bir anda ağaç olmuyorlar;  yumurtalar  bir anda tavuk olmadıkları gibi nutfeler de bir anda insan olmuyorlar. Âhirette ise kudret daha hakim olduğundan her şey gibi, insan da bir anda yaratılacaktır. Zira, “O, yaratmanın her çeşidini bilir.”

   وَ مَا رَبُّكَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ  yani "Rabbin, kullara (zerre kadar) zulmedici  değildir.”  âyet-i kerîmesinin adalete delil olması:

Âyetin tamamının meali şöyledir:

“Kim iyi bir iş yaparsa kendi lehinedir. Kim de kötülük yaparsa kendi aleyhinedir. Rabbin, kullara (zerre kadar) zulmedici değildir.” (Fussilet, 41/46)

Zulüm kelimesi bize Altıncı Söz’deki şu cümleyi hatırlatıyor:

"En kıymettar âletleri  en kıymetsiz  şeylerde sarf edip nefsine zulmettin.”

İşte âyet-i kerîmede geçen “Kim de kötülük yaparsa kendi aleyhinedir.” fermanı,  insanın kendine yaptığı bu zulmü ders vermekte, insanı yaratan, ana rahminde tavırdan tavıra geçirerek en mükemmel bir varlık haline getiren, bedenindeki bütün organlarına ve hücrelerine; ruhundaki bütün duygularına ve hissiyata sonsuz hikmetler takan Allah, elbette böylece terbiye ettiği bir insanı haksız yere cezalandırmaz; ona zerrece zulmetmez.

İyi işlerine kat kat mükâfat vereceği gibi, kötülüklerinin de cezasını misliyle verecektir.  Sevapların en az bire on yazılması, günahların ise bir yazılması gösteriyor ki, mizanda sevapların ağır gelmesinde bu ilâhî ihsanın büyük hissesi olacak ve buna rağmen bir kulun günahları sevaplarına galip gelirse cezasını hakkıyla çekecek, kendisine zerrece zulmedilmeyecektir.

"... Bak Cenâb-ı Hakk'ın fazlına ve keremine! Seyyieyi bir iken bin yazmak, haseneyi bir yazmak veya hiç yazmamak adalet olduğu halde; bir seyyieyi bir yazar, bir haseneyi on, bazen yetmiş, bazen yedi yüz, bazen yedi bin yazar. ... "(1)

Konuyu Üstat Hazretlerinin şu hikmet dersiyle noktalayalım:

“Bütün validelerin şefkatleri rahmet-i İlâhîyenin bir lem’asıdır.”(2)

Anne ve babadan insan meyvesi yaratan ve onu hayatının her safhasında şefkatle besleyen sonsuz bir rahmet sahibi, elbette zerre kadar zulmetmez. İnsanın uğrayacağı her türlü azap onun kendi isyanlarının meyveleridir.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, İkinci Mebhas.
(2) bk. age., Yirmi Dördüncü Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Maksat, İkinci Esas | Yazar: Alaaddin BAŞAR (Prof. Dr.) | Okunma Sayısı: 50 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...