"Rahmân-ı Zülcemâlin geniş rahmeti dahi, ziya gibi umum eşyayı ihâtası o Rahmân’ın vâhidiyetini ... Kâinata baktıracak ve münasebettarlık verecek bir cemiyet-i hayatiye vermesi dahi o Rahmân’ın ehadiyet..." güneş örneği ile ehadiyet ve vahidiyetin izahı?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Güneşin okyanus üstündeki azametli yansıması ile, okyanusun bir damlası üstündeki ihata edilebilir yansıması meseleye işaret ediyor. Güneşin koca okyanus üstündeki yansımasını görebilmek için ya okyanusu ihata edecek yüksek bir mevkie çıkmak gerekir ya da okyanusu görecek kadar büyük bir göz lazımdır. Ama damladaki güneşin yansımasını herkes kolaylık ve rahatlıkla görebilir.

Hatta okyanus ile damladaki yansımanın mahiyeti aynıdır, fark sadece azamettedir. Okyanus güneşi haşmetli bir şekilde yansıtırken damla mütevazi ama okunaklı bir şekilde yansıtıyor. Mesela güneşi araştırmak isteyen birisinin okyanusu araştırmaya gerek kalmadan sadece bir damlaya bakması yeterlidir.

İşte kainat okyanus, güneş Allah’ın isimlerinin yansıma ise, bu isimlerin kainattaki tecellileridir. Damla ise, kainatın üzerinde tecelli eden isimlerin cüzde de tecelli etmesini temsil ediyor. Mesela Fettah ismi küçük bir çiçeğin açılmasında da tecelli ediyor -ki bu damla ile temsil ediliyor- bütün kainatın umumunda da tecelli ediyor, ki bu da okyanus ile temsil ediliyor.

Bütün kainatın üstündeki tecelli vahidiyet, bir cüzün üstündeki tecelli de ehadiyet ile tarif ediliyor. Nevdeki vahdet mühürleri vahidiyet ile, bu nevin bir ferdinde tecelli eden vahdet mühürleri ise ehadiyet ile tabir ediliyor.

Allah bütün isimleri ile kainat aynasında azamet ile tecelli ettiği gibi, yine bütün isimleri ile insanın mahiyet aynasında da prototip olarak tecelli ediyor. Kainat aynasındaki tecellisine vahidiyet, insanın mahiyet aynasındaki tecellisine de ehadiyet deniyor. Allah güneş sistemini hangi ismi ile tedbir ve terbiye ediyor ise, aynı ismi ile insanı da tedbir ve terbiye ediyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...