"Hiçbir şey yoktur ki; O'nu hamd ile övüp tesbih etmesin." âyetinde; cansız varlıklar Allah'ı nasıl tesbih ediyor?

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ı tesbih etmek, Onun eksik ve kusurlardan mukaddes ve münezzeh olduğunu bildirmek ve ilan etmektir. Tesbih lisan-ı kal ve lisan-ı hâl olmak üzere iki şekilde olur.

Hâl dili ile yapılan tesbih, eşyanın mükemmel ve kusursuz hali ile sanatkârının da mükemmel ve kusursuz olduğunu ifade ve ilan etmesidir. Bu noktadan bütün eşya kusursuz hâli ile Allah’ı takdis ve tenzih ediyor. Nasıl kusursuz bir eser, sahibini kusursuzluğu ile metheder ise, aynı şekilde kâinat ve içindekiler de kusursuz sanat olmaları ciheti ile sanatkârları olan Allah’ı tazim ve tesbih etmiş olurlar. Nitekim bir ayette mealen şöyle buyrulur:

"Kâinatta hiçbir şey yoktur ki hamd ile Allah'ı tesbih etmesin, Onu anmasın, Ona dua etmesin. Fakat siz onların bu tesbihlerini, zikirlerini, dualarını fark etmiyorsunuz."(İsra, 17/44)

Âyette de ifade edildiği gibi, eşyanın bu dillerini bizim anlamamız mümkün değildir. Dünya üstünde birbirini anlamayan binlerce insan dilinin olması bile bunu teyit eder. Yani kâinatta her şey lisan- hâl ve lisan-ı kal ile Allah’a tesbihte ve tahmidde bulunuyor.

Güneşin haşmeti ile Allah’ı tesbih ve tazim etmesi olduğu gibi, bizim bilemediğimiz bir dil ile de Allah’ı tesbih ve tekbir etmesi olabilir. Bunların hepsi imkân dâhilindedir. Allah küçük bir et parçası olan dilimize nasıl konuşma özelliği verdi ise, aynı şekilde mevcudata bizim anlamakta zorlandığımız dillerden vermesi de akıldan uzak değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü