"Ulûhiyetinde ve saltanatında... Rububiyetinde ve icraatında ve icâdâtında dahi şeriki yoktur." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Ulûhiyetle saltanat yakın mana taşırlar. Şöyle ki, Ulûhiyet, Mabudiyet manasındadır, yani ibadete lâyık yegâne Zât Allah’tır. Elbette, bütün varlık âleminin yegâne yaratıcısı, tek sultanı ve hâkimi olan Allah’a ibadet edilmelidir. Ona yapılan ibadete başkaları ortak olamaz.

Rububiyet terbiye etme, yani bir şeyi ilk noktadan itibaren kemale erdirerek son noktaya ulaştırmaktır; çekirdeğin ağaç haline getirilmesi gibi.

İcraat, yapılan işler demektir, icad ise bir şeyi vücuda getirmek, var etmek manasına gelir.

Allah Rabbü’l-âlemîn’dir. Bütün âlemleri ancak O terbiye etmiştir. Yıldızları terbiye eden de O’dur, çiçekleri terbiye eden de. Keza, arıları terbiye eden de O’dur, insanları terbiye eden de…

İcad, yokluktan kurtarıp var etmek demektir. Bu ise iki ayrı şekilde icra edilir. Birisi ibda yoluyla, sebeplere hiçbir görev vermeksizin bir şeyi son haliyle bir anda yaratmaktır. Meleklerin ve ruhların yaratılması bunun sonsuz misallerini sergilerler. Diğeri ise sebepler eliyle inşa suretinde yaratmaktır.

Sadece üç misal: Yumurta terbiye edilerek kuş haline getirilmekte, çekirdek bir terbiyeden geçerek ağaç olmakta, nutfe de ana rahmindeki dokuz aylık terakki yolculuğu sonunda insan olarak dünyaya çıkmaktadır.

Cenab-ı Hakk’ın ne ibda ile doğrudan yarattığı varlıklarda, ne de inşa yoluyla vücuda getirdiği Rabbani eserlerde şeriki yoktur.

"ÜÇÜNCÜ KELİME

لاٰشَرِيكَ لَهُ Yani, nasıl ki ulûhiyetinde ve saltanatında şeriki yoktur; Allah bir olur, müteaddit olamaz. Öyle de rububiyetinde ve icraatında ve icâdâtında dahi şeriki yoktur." (1)

Allah Zatı noktasında tek ve yektadır. Yani Allah’tan başka İlah/Allah yoktur. O Zatı itibari ile tektir, birdir. O'nun gibi başka bir Zat yoktur.

Allah’ın uluhiyetinde ortağının olmaması, onun gibi mutlak sıfatlara sahip başka bir ilah yok anlamındadır. Allah tek ilahtır, O'ndan başka ilah yoktur. Yani onun gibi mutlak ve kemal sıfatlara sahip, başka bir ilah yoktur, demektir.

İki ilahın bulunması zaten aklen mümkün değildir. Zira sonsuzluk sahibi bir İlah, başka sonsuzların olmasını kabul etmez, başka sonsuz olsa o sonsuz olamaz. Zaten sonsuzluk kavramı şeriki kabul etmeyen bir kavramdır.

Allah’ın saltanatında ortağının olmaması ise; onun tedbir ve idare ettiği mülkünde başka sultanlar yok, demektir. Kainat bir ülke ise, bunun tek ve yekta sultanı Allah’tır. İdare ederken başka elleri ve idarecileri asla ve kata kabul etmez. Zerrelerden gezegenlere kadar, her şeyi bizzat yöneten ve idare eden Allah’tır.

Allah’ın Rububiyet'inde ortağının olmaması ise; kainatta her şeyi terbiye eden O'dur, O'ndan başka mürebbi yoktur, demektir. Zerrelerden gezegenlere kadar her şeyi terbiye edip büyüten ve hareket ettiren O'dur. Hiçbir iş ve eylem O'nun elinden başka bir elde gerçekleşemez. Her şeyi yoktan var eden O'dur, var ettikten sonra besleyip büyüten; yine sadece ve sadece O'dur. Her işi büyük küçük demeden bizzat yaratan ve yöneten O'dur. O'nun terbiye dairesinde başka terbiyeciler yoktur.

(1) bk. Mektubat, Yirminci Mektup, Birinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...