Block title
Block content

Üstad Hazretleri Risale-i Nurlarda belagat ilminin hangi dallarını ağırlıklı olarak kullanmıştır?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

LEFF Ü NEŞR (SIRALI AÇIKLAMA): Genellikle bir beyit içinde, birinci dizede birkaç şeyi anlattıktan sonra, ikinci dizede bunlarla ilgili benzerlik ve karşıtlıkları belirtmeye leff ü neşr denir. Bu sanat düz yazıda da görülebilir. Teşbih ve istiare ile yakından ilgili olan bu sanat, ilk dizede söylenenlerin ikinci dizede düzenli ya da düzensiz açıklanışına göre ikiye ayrılır.

Örnekler:

"Hakir olduysa millet şanına noksan gelir sanma / Yere düşmekle cevher, sâkıt olmaz kadr ü kıymetten."

"Sen bana en sadık arkadaştın
Gönlümde ateştin, gözümde yaştın
Ne diye tutuştun, ne diye taştın
Beni kıskandırıp durmalı mıydın?"

"İşte gördüğünüz üzere, savaş ve barışa işaret olarak, bir elimizde kan dökücü mızrak, bir elimizde de zeytin dalı var; ikisinden birini seçerek kabul buyurunuz."(1)

"Kırk sene evvel, Harb-i Umumîde, cephede, avcı hattında, bazan at üstünde telif edilen bu İşâratü'l-İ'câz tefsirinin bir kısmını Üstadımızdan ders aldık. İlm-i belâgati ve kavâid-i Arabiyeyi bilmediğimiz halde, aldığımız ders ile bundaki bir sırr-ı azîmi fehmettik ki, bu İşârâtü'l-İ'câz tefsiri, hakikaten harikadır. Bu tefsir, Kur'ân'ın vücuh-u i'câzından yalnız nazmındaki i'câzı harika bir tarzda göstermesi münasebetiyle dört noktayı beyan ediyoruz."(2)

Üstad Hazretlerinin buradaki ibarelerden İşârâtü'l-İ'câz'ın Kur’an’ın yedi mucizesinden  ağırlıklı olarak  nazmındaki i'câzını gösterdiğini anlıyoruz. Ama sair noktalara da değinmiştir. Buradaki ifadeyi galiben nazmındaki i'câz şeklinde tevil etmemiz  daha isabetli olur. Ayrıca Leff ü Neşr sanatı nazımın bir türü olmasından dolayı aynı kapıya çıkar. Belagatin en somut ve geniş izah edildiği yer  İşârâtü'l-İ'câz olduğu için makam onundur hükümde ona göre verilir.  

Nazmın cezaleti: Nazım cümle ve kelimelerin dizilişi ve sıralanışıdır. Cezalet ise rekâketsiz ifade etmek yani kekeleme, dil tutukluğu, sözün kusurlu oluşu, belagattan mahrum olmak gibi kusurlardan münezzeh olmasıdır. Allah Kur’an’nın lafız ve cümlelerini öyle bir cezalet ile düzenlemiş ki insanlar bunu taklit etmekten acizdir demektir.

Dipnotlar:

(1) bk. Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi.

(2) bk. İşârâtü'l-İ'câz, İfadetü'l-Meram

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...