Üstad neden itidali tavsiye etmiştir? Ona zulmedenler İslam adına yapmıştı. "Allah için" düşmanlık etmesi gerekmez miydi?

Değerli Kardeşimiz;

"İtidal ile hareket etmenin" o kadar çok nedenleri vardır ki, saymakla bitmez. Biz bunlardan bazılarına kısa maddeler hâlinde değinmeye çalışalım.

Birincisi: İtidal, Hazreti Peygamberin hem şiarı hem sünnetidir.

"O vakit Allah'tan bir rahmet ile onlara yumuşak davrandın! Şayet sen kaba, katı yürekli olsaydın, hiç şüphesiz, etrafından dağılıp giderlerdi. Şu hâlde onları affet; bağışlanmaları için dua et; iş hakkında onlara danış. Kararını verdiğin zaman da artık Allah'a dayanıp güven. Çünkü Allah, kendisine dayanıp güvenenleri sever." (Âl-i İmran, 3/159)

İkincisi: Yumuşaklık, ölçülü olmak, barış ve suhulet için asıl olandır; sertlik ve savaş ise bazı hususi durumlarda caiz olan bir hâldir. İslam, insanların kalbine ancak yumuşaklık, ölçülü olmak, barış ve suhulet ile girebilir. Nitekim Hudeybiye’nin barış iklimi sayesinde birçok müşrik İslam olabilmiştir. Tarihte de İslam hep sevgi ve hoşgörü ile yayılmıştır.

Üçüncüsü: Özellikle de bu asırda, medenilere galebe ancak ikna ile olur. İkna da barış ve diyalog ile mümkündür. İki kanlı bıçaklının birbirini dinleyip ikna ettiği nerde görülmüştür. İkna, karşılıklı hoşgörü ve diyalog ile olabilir. Risale-i Nur'un en keskin ve etkileyici kılıcı, delil ve iknadır. Delil ve ikna da ancak müspet ve mutedil olmakla mümkündür.

Müslümanlar birbirlerinde gördükleri hata ve yanlışlıkları yumuşak bir dille düzeltmeye çalıştıkları gibi, küfür, şirk ve dalalet içerinde yaşayan insanlara da tebliğ ile doğru yolu göstermekle vazifelidirler. Bu da ancak sulh ortamı içerisinde onlarla münasebet kurmakla mümkündür.

İnsan ancak barış ve sulh ortamında karşısındaki insan ile temas kurup kendi fikirlerini ona anlatır ve onun görüş ve düşüncelerinden istifade eder. Kavga ve husumet ortamında görüşmek ve fikir alış verişinde bulunmak asla mümkün değildir. Nitekim bir âyet-i kerimede şöyle buyurulmaktadır: “Sulh sizin için daha hayırlıdır.”

Dördüncüsü: Buğuz ve kavga ancak, meşru ve hususi olan savaş ortamında caizdir; savaş ise iki devlet ve iki ordu arasında olabilir. Bazı kör cahillerin iddia ettiği gibi, ferdi ya da cemaat olarak Müslümanların devletlere ya da cemaatlere savaş açması asla caiz değildir. İşid, El Kaide gibi sapkınların âlem-i İslam’a verdiği zararı Siyonistler vermiyor. Böyle ahmak dostun olacağına akıllı düşmanın olsun.

Beşincisi: Bir gün; "Karşıdan gelen atlı adamın üzerindeki paltoyu kim çıkarabilir" diye güneş ile rüzgâr iddiaya girerler. İlk denemeyi rüzgâr yapar. Kuvvet ve fırtınasına güvenerek tamam der. Yavaş yavaş esmeye başlar. Rüzgâr çıkınca adam paltosunun düğmelerinden bir kaçını iliklemeye başlar. Rüzgâr biraz daha sertleşir ve acı acı esmeye başlar. Adam bu kez paltosunuı daha da sıkı örtemeye başlar. Rüzgâr sinirlenip iyice fırtına hâlinde esmeye başlayınca, adam atından iner ve bir mağaraya sığınır.

Güneş latif bir sıcaklık ile hararetini gönderir, adam önce paltosunun düğmelerini bir bir açmaya başlar. Güneş hararetini biraz daha artırınca, adam paltosunu çıkarır ve gömleğinin düğmelerini de açar. Güneş şiddetli ve kaba rüzgâra karşı bahsi kazanır.

Aynen bu misaldeki gibi biz, İslam’ı, ecnebilere karşı güneş gibi hareket ederek anlatmamız gerekir. O zaman onlar, sinelerini ve kafalarını bize açarlar. Ama kaba yel gibi onlara sertlik ve kuvvet ile yaklaşırsak, onlar bize gönüllerini ve kafalarını kapadığı gibi, İslam’a karşı tavır alıp düşman olurlar. İşte diyalog ve barış ortamı, güneşin hâline; savaş ve kaba kuvvet ise, rüzgârın hâline benzer.

• Kur’an ve Hadis Açısından Diyalog ve İtidalin Delilleri

"Yahudi ve müşrikleri mü'minlere en çok düşmanlık yapan kimseler olarak bulacaksın.'Biz Hristiyanız' diyenleri de mü'minlere sevgide en yakın kişiler olarak bulacaksın. Çünkü, onların içinde bilgin keşişler ve ruhbanlar var ve bir de onlar büyüklenmezler." (Maide, 5/82)

"Ey Ehl-i Kitab! Bizimle sizin aranızdaki müşterek bir kelimeye gelin! Ancak Allah'a ibadet edelim. Hiçbir şeyi O'na ortak koşmayalım. Allah'ı bırakıp bazımız bazısını Rab edinmesin." (Âl-i İmran, 3/64)

"Zulmedenleri hariç, Ehl-i kitap ile en güzel olan şeklin dışında bir tarzda, münazara, mücadele etmeyin! Onlara şöyle deyin: Biz, hem bize indirilen kitaba, hem size indirilen kitaba iman ettik. Bizim İlahımiz da sizin İlahınız da bir ve aynı İlahtır ve biz O'na gönülden teslim olduk." (Ankebut, 29/46)

"Dininizden ötürü sizinle savaşmayan, sizi yerinizden, yurdunuzdan etmeyen inançsızlara gelince, Allah sizi, onlara iyilik etmekten, adalet ve insafı gözetmekten menetmez, çünkü Allah adil olanları sever." (Mumtehine, 60/8)

“(Ey Muhammed) Sen (insanları) Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütlerle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et.” (Nahl, 16/125)

Allah Resûlü (s.a.v.), bir gün yoldan bir Yahudi cenazesi geçerken ayağa kalkar. O esnada yanında bulunan bir Sahâbî, “Ya Resûlallah, o Yahudi’dir” der. Nebiler Serveri (s.a.v.) hiç tavrını bozmadan, zamana “Dur ve beni dinle” dedirtecek şu cevabı verir: “Ama o bir insan!..” (Müslim, Cenâiz 78, 81)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü