Üstad'ın genelde; en küçük ve en büyüğü (zerrat-seyyarat, küçük hane-koca dünya gibi) örnek vermesinin hikmeti nedir?
Değerli Kardeşimiz;
"Elhasıl: Madem insan, mahiyetinin câmiiyeti itibarıyla, sıtmadan müteellim olduğu gibi, arzın zelzele ve ihtizâzâtından ve kâinatın kıyamet hengâmında zelzele-i kübrâsından müteellim oluyor. Ve nasıl ki hurdebinî bir mikroptan korkar, ecrâm-ı ulviyeden zuhur eden kuyruklu yıldızdan dahi korkar. Hem nasıl ki hanesini sever, koca dünyayı da öyle sever. Hem nasıl ki küçük bahçesini sever; öyle de, hadsiz ebedî cenneti dahi müştakane sever. Elbette, böyle bir insanın Mâbudu, Rabbi, melcei, halâskârı, maksudu öyle bir Zat olabilir ki, umum kâinat Onun kabza-i tasarrufunda, zerrat ve seyyârat dahi taht-ı emrindedir." (Lem'alar, Birinci Lem'a)
Burada iki temel husus var. Birisi; insanın fıtrat ve mahiyet olarak çok geniş ve her şeyi kuşatacak kadar ihatalı olması.
Diğeri ise; en küçükten en büyüğe kadar her şeyde Allah’ı sevecek ve ona sığınacak bir noktanın olmasıdır. Yani, insan kâinatta her şeye karşı duyarlı ve her şeyden marifet çıkaracak bir kıvamda yaratılmıştır. İnsan korktuğu ve sığınma ihtiyacı hissettiği zaman en küçük şeyden de korkar, en büyük şeyden de korkar. O zaman insan her şey karşısında, Allah’a iltica etme ihtiyacını hisseder. Bir çeşit insanın, Allah’a karşı sığınma ihtiyacı her şeyde vardır.
Üstad bu manaya işaret bakımından; insan sıtma hastalığından acı duyduğu gibi, büyük bir hâdise olan depremden de acı duyar ve her iki durumda da Allah’a sığınmak ve iltica etmek ihtiyacını hisseder. İşte insan her halinde ve her korkusunda Allah’a iltica etmek mecburiyetindedir; zaten ve kulluğun esası da budur.
Sevmek noktasında da insan, en küçükten en büyüğe kadar her şeye karşı hassas ve duyarlı bir şekilde yaratılmıştır. İnsan küçük hanesini sevdiği gibi, koca dünyayı da aynı hassasiyet ve duyarlılık ile sever ve oralarda verilen İlahi hediyelerle Allah’a karşı alaka ve muhabbeti ziyadeleşir. Yani; insan kâinatta her şeyde, Allah’a karşı bir sevgi ve sığınma yolunu bulur ve bulmalıdır.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü