"Vazife-i asliyen hayvan gibi çabalamak değil, belki hakiki bir insan gibi hakiki bir hayat-ı daime için say etmektir." Buradaki "insan-hayvan" kıyasını biraz açar mısınız?
Değerli Kardeşimiz;
Bu asrın yanlış hayat telakkisi, yaşama şartlarını öyle ağırlaştırdı ki, dünyaya çalışmak, insanlar için artık en temel vazife haline geldi. İnsanlar zaruri olmayan şeyleri zaruri hale getirdiler ve bütün güç ve gayretlerini dünyaya sarf ettiler. Dünyanın en adi ve basit bir meselesi, dinin en büyük meselesine tercih edilir bir vaziyete gelindi.
Allah insanı kulluk ve ibadet etmek için dünyaya göndermiştir. Bu yüzden insanın fıtratını da ibadet ve kulluğa göre donatmıştır. İnsan, iman ve ibadeti terk edip, dünyanın süfli zevklerinin ve lezzetlerinin peşine takılırsa, mahlukatın en alçağı, en rezili olur. Eğer iman ve kulluğa riayet ederse, o zaman mahlukatın en üstünü ve en şereflisi konumuna çıkar.
İnsanın önünde iki seçenek var; ya kul olup kâinata sultan olacak ya da iman ve ibadeti terk edip mahlukatın en aşağısına düşecek.
İnsanın bu dünyaya zevk ve lezzet peşinde koşmak için gönderilmediğine en güzel şahit, insan ile hayvan arasındaki farktır. Hayvanda akıl olmadığı için geçmiş ve gelecek zaman onun nazarında yoktur, ama insan akıl sayesinde geçmiş ile de gelecek ile de alakadardır. Bu yüzden insan sadece dünyanın lezzetlerinin peşinden koşarsa, ölüm ve zeval onu daima huzursuz eder. Ama hayvanda akıl olmadığı için tam lezzet alır. İnsanın saadet ve lezzeti iman ve ubudiyettedir. O zaman ölüm ve zeval insana ıstırap veren bir hiçlik ve yokluk değil, ebedî saadetin bir başlangıcı hükmüne geçer.
İnsan iman sayesinde lezzetlerin ve makamların en üstüne çıkar. Hâdisatın tazyikatinden kurtulur ve hakiki huzuru elde eder.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar
"İnsan, iman ve ibadeti terk edip, dünyanın süfli zevklerinin ve lezzetlerinin peşine takılırsa, mahlukatın en alçağı, en rezili olur. Eğer iman ve kulluğa riayet ederse, o zaman mahlukatın en üstünü ve en şereflisi konumuna çıkar."
Hayvanın bir sorumluluğu yok hem dünyevi hem uhrevî.
Allah insanı hayvanın aksine dünya yüklerinin içine bırakmış. Hayvanlar bizden daha konforlu.
Demekki bizim acizliğimizi, zayıflığımızı görmemizi yani Ona kul olmamızı, Onu tanımamızı istiyor. Yani bizden iman ve ibadet istiyor. Tabi isteyene.
İster alayı illiyyîne, ister esfel-i sâfilînde.
21. söz 1.makam 5. ikazda geçen "vazife-i asliyen hayvan gibi çabalamak değil, belki hakiki bir insan gibi .... sa'y etmektir." derken hayvan gibi çabalamak ile insan gibi say etmek ne demektir?ikisi de çalışmak anlamına gelmiyor mu? ikisi arasındaki farklar nelerdir?
Risale-i Nur Külliyatı’nın 21. Söz, 1. Makam, 5. İkaz bölümünde geçen bu ifade, insanın dünyadaki varoluş amacını, çalışma anlayışını ve niyetini sorgulayan çok derin bir bakış açısı sunar.
Evet, haklısınız; kelime anlamı itibarıyla hem "çabalamak" hem de "sa'y etmek" çalışmak, emek harcamak anlamına gelir. Ancak üstad Bediüzzaman burada iki farklı çalışma felsefesini, zihniyetini ve niyetini mukayese etmektedir.
Aralındaki temel farklar şunlardır:
1. Niyet ve Gaye Farkı
Hayvan Gibi Çabalamak: Sadece fiziki ve dünyevi ihtiyaçları doyurma odaklıdır. Hayvanlar doğaları gereği yalnızca anlık karınlarını doyurmak, barınmak ve nesillerini devam ettirmek için bir güdüyle hareket ederler. Çalışmalarında aşkın (müteali) bir gaye, manevi bir derinlik veya ibadet niyeti yoktur.
İnsan Gibi Sa'y Etmek: İnsanın yaptığı işi sadece rızık kazanma hırsıyla değil; Allah’ın emri, helal rızık arayışı ve O’nun koyduğu sebeplere riayet etme (fiili dua) niyetiyle yapmasıdır. İnsan, çalışmasını bir ibadete dönüştürme potansiyeline sahiptir.
2. Bakış Açısı ve Farkındalık (Şuur)
Hayvan Gibi Çabalamak: Rızkı ve neticeyi tamamen kendi gücünden, bileğinin hakkından veya sebeplerden bilmektir. Rezzâk-ı Hakiki olan Allah’ı unutarak, sanki dünyada ebedi kalacakmışçasına hırsla, telaşla ve endişeyle koşturmaktır.
İnsan Gibi /Sa'y Etmek: Kendi vazifesini yapmak ama neticeyi ve rızkı veren Allah’a tevekkül etmektir. İnsan rızık için çabalar; fakat rızkın asıl sahibinin Kendisi değil, Yaratıcı olduğunu bilir. Bu yüzden aşırı hırs, gelecek kaygısı ve tükenmişlik yaşamaz.
3. Zaman ve Hedef Ufku
Hayvan Gibi Çabalamak: Ufku sadece bu dünya hayatı ve hatta mevcut an ile sınırlıdır. Kazandığı veya biriktirdiği şeylerin yalnızca bedenine faydası vardır.
İnsan Gibi Sa'y Etmek: Çabalarken hem dünyasını hem de ahiretini imar eder. Helal dairede yapılan samimi bir çalışma, niyet sayesinde ahiret için bir sermayeye ve bakî bir meyveye dönüşür.
Özetle
Buradaki incelik, "ne yapıldığında" değil, "nasıl ve ne niyetle yapıldığında" gizlidir.
Aynı tarlada saban süren iki kişiyi düşünün:
Biri sadece "Karnımı doyurayım, daha çok kazanayım" hırsıyla ve Yaratıcısını düşünmeden yapıyorsa, bu çaba metindeki kıyasa göre bedensel ve dünyevi bir koşturmacadan (hayvani çabadan) ibaret kalır.
Diğeri ise "Rabbim çalışmamı emretti, helalinden çoluk çocuğuma rızık temin etmek bir ibadettir" diyerek tefekkürle ve tevekkülle yapıyorsa, bu çalışma "hakiki bir insan gibi sa'y etmek" olur.
Metin, insanı dünyadan ve çalışmaktan çekmeye değil; tam aksine çalışmasını nitelikli kılmaya, hırstan arındırmaya ve ibadet derecesine çıkarmaya davet etmektedir.