Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Bütün mevcudat nasıl ki bir ilm-i muhite delalet ve şehadet eder. Öyle de o ilm-i muhit sahibinin irade-i külliyesine dahi delalet eder." İzah eder misiniz?
"Hayretnüma bir derecede suhuletle, kolaylıkla, külfetsiz, dağdağasız, kısa bir zamanda, fakat muciznüma bir surette icat edilir." İzah eder misiniz?
"Bütün eşyanın sanatındaki ihtimamat ve sanatkârane tasvirat ve mahirane tezyinat, bir ilm-i muhiti gösteriyor. Çünkü binler vaziyet-i muhtemele içinde, muntazam ve müzeyyen..." İzah eder misiniz?
"Bütün mevcudata şamil, her bir mevcuda layık bir surette rahmetin taltifatı, bir rahmet-i vasia içinde bir ilm-i muhiti gösteriyor." İzah eder misiniz?
"Çünkü rızkı gönderen, rızka muhtaç olanları bilecek, tanıyacak, vaktini bilecek, ihtiyacını idrak edecek; sonra rızkını layık bir tarzda verebilir." İzah eder misiniz?
"Eşyaya ayrı ayrı muntazam suretler vermek, her şeyin mesalih-i hayatiyesine ve vücuduna layık mahsus bir şekil vermek, bir ilm-i muhitle olur, başka surette olamaz." İzah eder misiniz?
"Çünkü intizam ile iş görmek, ilimle olur." Bu cümlenin hizmet-i imaniye cihetinden izahını yapar mısınız?
"Azîm hikmetlerle ona takılmış ve o kamere başka menzillerde ayrı seyir ve seyahat verilmiş." Buradaki "başka menziller"den kasıt nedir?
"Fasid bir delil ile hak bir netice zihinde ikame edilir. Bâtıl bir vesile ile hak bir gaye, fikirde tesbit edilir." İzah eder misiniz?
"Mesele-i vahide, iki mütekellimden sudur eder... Bir-iki asır evvel harika sayılan keşif bu zamana kadar mestur kalsaydı,.." İzah eder misiniz?
"Madde-i nurdan, hatta zulmetten, hatta esîr maddesinden, hatta manalardan, hatta havadan, hatta kelimelerden zihayat, zişuuru kesretle halkeder." Manadan varlık nasıl yaratılır?
"Yoksa âlemlere giydirilen şu güzel teşekkülleri, nakışları baûda veya kaplumbağa mı yapmıştır?" İzah eder misiniz?
"Azabı dehşetli göstermek için, en azının şiddetle tesirini göstermekle göstermek ister. Demek taklili ifade edecek..." İzah eder misiniz?
"Tercüman-ı Kelam-ı Ezelî, ervahları görüyor, melaikelerle sohbet ediyor, cin ve insi de irşad ediyor. Değil ins ve cin âlemi, belki âlem-i ervah ve âlem-i melaike fevkinde..." İzah eder misiniz?
"Sekiz senedir ben Üstad'ımın hem muhatabı, hem müsevvidi, hem mübeyyizi olduğum halde, sekiz ay kadar Nurlardan istifade edemedim." Bu nasıl olabilir?
"Ufukta Zühre yıldızı ve fecirden evvel diğer parlak bir arkadaşı, gayet şirin ve güzel bir vaziyet gösteriyorlar." Buradaki "parlak arkadaş" denilen yıldız hangisi olabilir?
"Hakikî hasenât gibi, cesaretin dahi menbaı imandır, ubûdiyettir. Her seyyiât gibi cebânetin dahi menbaı dalâlettir." Kâfir olduğu halde cesur, mümin olduğu halde korkakları nasıl anlayabiliriz?
"Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, Hazret-i Ali'nin (r.a.) hilafetini arzu etmiş. Fakat... Murad-ı İlahi başkadır. O da arzusunu bırakıp murad-ı İlahiye tabi olmuş." İzah eder misiniz?
"Nur-u Kur’an’dan evvel asr-ı cahiliyette, sahra-yı bedeviyette farz et ki,.." Cahiliye döneminde putperestliğin yanı sıra bir yaratıcı olduğuna inanılmıyor muydu?
"Hükûmet ve İstanbul çukurda bir havuzdur veya öyle olacaktır. Havuz ise, aşağıdadır. Fenalık sakîldir, yukarıya yuvarlanmaz... İyilik nurdur, yukarıya akseder." İzah eder misiniz?
"Kâdir, Alîm, Rab, Allah ve Rabbü's-Semâvâti ve'l-Ard ve Müsahhirü'ş-Şemsi ve'l-Kamer isimleri, rahmet, azamet, rububiyet burçlarında güneş gibi tulû ettiler." İzah eder misiniz?
"Bir zerre, kocaman şemsi tecelli ile yani in’ikâs itibarıyla istiâb eder, içine alır. Fakat küçücük iki zerreyi bizzat, yani hacimleri itibarıyla içine alamaz..." İzah eder misiniz?
"Ruh-u beşere ibadet, tevekkül, tevhid, teslim,.. Azîm bir kâr, bir saadet, bir nimet olduğunu, bütün bütün kör olmayan görür, derk eder." İbadet ile tevekkül neden beraber işlenmiş olabilir?
"Bazı âyât ve ehadîs vardır ki; mutlakadır, külliye telakki edilmiş... Münteşire-i muvakkatadır, daime zannedilmiş... Mukayyede var, âmm hesab edilmiş." İzah eder misiniz?
"Onun marifeti olmazsa, insanın ahbabı ve mal ve mülkü insana a’dâ ve düşman olurlar. Beka belâ olur. Kemâl hebâ olur. Ömür hevâ olur. Hayat azap olur. Akıl ikab olur." İzah eder misiniz?
"Fenn-i maânî ve beyanın mezayasının belâgatçe mühim bir şartı, kasten ve amden garazın cihetine emaratla işaret ve alâmâtın nasbıyla kast ve amdini göstermektir." İzah eder misiniz?
"Kizb ise, teşebbüsat-ı azîmeyi murdarların lâşeleri gibi ruhsuz bıraktığı için, nihayet kubhunu izhar ve onunla temessük eden Müseylime ve emsali..." İzah eder misiniz?
"İnsan zayıftır, belâları çok. Fakirdir, ihtiyacı pek ziyade. Âcizdir, hayat yükü pek ağır..." Altıncı Söz'deki kârlar anlatılırken, dört tanesi müjdeli iken, dördüncüsü biraz farklı gibi?
"Nazarı âmm olduğundan şecere-i hilkati tamamıyla görür, şuuru da küllî olduğundan, Sâniin makasıdını bilir. Öyleyse, insan Sâniin muhatab-ı hâssıdır." İzah eder misiniz?
"Hayat sıfatı ise, kudreti bildiren bütün eserler ve ilmin vücudunu bildiren bütün intizamlı ve hikmetli ve mizanlı ve ziynetli suretler, haller ve sair sıfatları,.." İzah eder misiniz?
"Acaba, her gün her gün ekmek yersin, su içersin, havayı teneffüs edersin; sana onlar usanç veriyor mu?" Kalp, ruh, latife-i Rabbani; bu hislerin farkı ile izah eder misiniz?
Üstad semavatın yedi tabaka olduğundan bahsederken, dünyaya benzer yedi tane küreyi uhra olduğunu ve bunlarda da hayat olduğunu söylüyor. Böyle bir şey bilimsel olarak var mı?
"Biz ücretimizi almışız; ona göre hizmetle ve ubudiyetle muvazzafız." Dünyada bunca sıkıntı ve sonuçta cehennem ihtimali varken var olmak neden mükâfat olarak değerlendiriliyor?
"Enes ibn-i Mâlik'in halası Ümmü Haram'ın hanesinde..." Annesi Ümmü Süleym'in Ümmü Haram ile kız kardeş oldukları yazıyor kaynaklarda, yani teyzesidir, niye halası olarak geçiyor?
Yirminci Mektup, Altıncı Kelime olan Yuhyi; hayatı veren odur kısmının İkinci Makam'ında niçin Cenab-ı Hakk'ın ilminden bahsedilmiştir? Hayat ve Cenab-ı Hakk'ın ilmi arasındaki alaka nedir?
"Kâinatın ruhu, nuru, mayası, esası, neticesi, hülasası hayattır. " Hayat kâinatın nasıl ruhu, mayesi, esası olabilir? Hayatla kâinat arasındaki münasebet hangi cihetlerle kendini gösterir?
"Enbiya ve evliyaya Kur’ân’ın tarif ettiği tarzda muhabbetin neticesi, o enbiya ve evliyanın..." Berzah ve haşirde şefaatten istifadeyi izah eder misiniz?
"Seferberlikte vazifeperver nefer talime ve cihada dikkat eder erzak ve tayinatını hiç düşünmezdi... Devletin vazifesidir. Ve onun asıl vazifesi talim ve cihaddır." İzah eder misiniz?
Üstad Anglikan Kilisesine verdiği cevapta onların yüzüne tükürüyorken, daha sonra diyaloga hoşgörü ile bakıyor, bu bir zıtlık değil mi, zamana göre Bediüzzaman değişir mi?
Bazı sıfatları kâfirin sıfatlarından olan bir Müslüman, bazı sıfatları Müslüman olan bir kâfirden cehennemde daha ağır azap çeker mi? Buradaki galibiyet tecellisi nasıldır?
"Yanlış etmişler. 'Hakaiku’l-eşyai sabitetün' kaide-i esasiyeyi inkâr etmek derecesine düşmüşler." Eşyanın hakikatini inkâr etmenin tehlikeleri nedir ki, bundan şiddetle bahsedilmiş?
"Resâilü’n-Nur yalnız insanların hafızalarında ve kalblerinde nakşolmuyor. Belki, hadsiz zîşuur mahlûkatın ve ruhânîlerin bir mütalâagâhları olmakla beraber,.." İzah eder misiniz?
"Hayat-ı dünyeviyeyi ednâ bir Ermeni, milleti için feda ettiği halde; ben ki, şu hayat ile alâkam pek zayıf; bâhusus yedi defadır şu hayat elimden uçacaktı,.." İzah eder misiniz?
"Şu çirkin, ölü, camit ve çoğu kışır olan dünyada hüsün ve cemal, yalnız göze güzel görünüp ülfete mâni olmazsa yeter." Alışkanlık manasındaki "ülfet" menfi bir şey değil mi?
"Halbuki, akıl ve hikmet nazarlarında herbiri kudretin en bâhir mu’cizelerinden olan hakaik-i âlemde olan hüsn-ü intizam ve kemâl ve ulviyet, o derece..." İzah eder misiniz?
"Cemiyet-i millî ruhlarını feda etmekle saadetimize yol açtılar. Biz de bazı lezaizimizi terk ile onlara yardım edeceğiz. Zira o sofra-yı nimete beraber oturuyoruz." İzah eder misiniz?
"Cumhur-u avama müteveccih olan bir fikir, bir kudsiyet almazsa söner. O desatire kudsiyet verecek iki muazzam rakîb din var." İzah eder misiniz, iki muazzam rakip din nedir?
"Kürdistan'a maarif-i cedidenin idhâline çare-i yegâne: Hamidiye alaylarında askerlik münasebetiyle; mekatibte medrese nam-ı me'lûfiyle ulum-u diniye ile beraber..." İzah eder misiniz?
"Meclisinde ve daire-i nazarında desen ki: 'Padişah beni filan işe memur etmiş.' Senden o davaya bir delil istenilse; padişah 'Evet.' dese, nasıl seni tasdik eder." İzah eder misiniz?
"Zaman-ı salifte, şuara divanlarından hüsnünü; birçok ulema, dibace-i teliflerinden 'Hulefa-i Raşidinin mesleğinden olmayan' bir şahs-ı hakime mehasin-i milleti..." İzah eder misiniz?