Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Bak bir saltanatın haşmetine ki gemileri ve teyyareleri içinde öyleleri var ki bin defa küre-i arz kadar bir cesamette ve bir saniyede sekiz saat mesafeyi kateden sürattedir." İzah eder misiniz?
Peygamberler ismet sıfatına haizdir. Allah'ın yasak etmesine rağmen Hz. Âdem'in yasak meyve yemesi günah değil midir? Nitekim Üstadımız da "malum günah" ifadesini kullanmaktadır!
"Medrese-nâm melûf ve menus ve cazibedar ve şevk-engiz itibarı olduğu halde büyük bir hakikati tazammun ettiğinden, rağabatı uyandıran o mübarek medrese ismiyle..." İzah eder misiniz?
"Hazret-i Muhyiddin hatasından muaheze edilmemiş,.. Yoksa, eğer ilmen, fikren ve keşfen o fark o mehaz görünseydi, onun için gayet büyük bir sukut ve ağır bir hata olurdu." Ne demektir?
"Tesir de hamiyet-i İslâmiyenin heyecanı ve vicdanların ihtisasına vabestedir. Cazibedar olan unvan-ı İttihad-ı Muhammedî ile herkesin vicdanına karşı bir pencere açıyoruz." İzah eder misiniz?
"Biri dedi: 'Bir âmir, hata ile felâkete atmışsa?' Dedim: Musibetzede mükâfat ister. Ya âmir-i hatâdarın hasenatı verilecektir..." İzah eder misiniz, buradaki şahıs kimdir?
"Göklerin ve yerin yaratılışı ile dillerinizin ve renklerinizin farklılığı da O’nun âyetlerindendir..." Bu ayetin evrime misal gösterilmesi hususunda ne dersiniz?
"Tekemmül-ü mebadi ise; fünun-u ekvanın tohumlarını sulb-ü hilkatten zamanın terbiyegerdesi bir zemine ilka' ile telkîh eder..." İzah eder misiniz?
"Mir'at-ı zihinde olan bir şey, bir cihetten zihnin mazrufu olduğu hasebiyle malumdur... Levazımının başka başka olmasıyla beraber, zihnin sıfatı olduğu için ilimdir." İzah eder misiniz?
"En büyük lûtfu en büyük azamete, en yüksek şefkati en yüksek ceberûta idhâl ettiği gibi, nihayetsiz kurbu nihayetsiz bu’d ile cem edip,.." İzah eder misiniz?
"Vahdetü'l-vücud ehli, kâinatı nefyetmekle idam ediyorlar. Vahdetü'ş-şühud halkı ise, bütün mevcudatı, nisyan zindanında ebedî hapse mahkûm ediyorlar." İzah eder misiniz?
On İkinci Söz Dördüncü Esas ile alâkalı; Birinci temsile misal verebilir misiniz? İkinci temsilde karanlıklı hane veya dam altındaki bağ neresidir?
"Sema yüzü, Güneş gözüyle zeminin yüzündeki cemal-i rahmeti seyirden sonra, zemin dahi deniz gözüyle yukarıdaki azamet-i ilahiyeyi temaşayı müteakip..." İzah eder misiniz?
"Kürdistan’a verilecek muhtariyetten bahsediliyor! Kürdler, ecnebî himayesinde bir muhtariyeti kabul etmektense, ölümü tercih ediyorlar." Üstad'ın diğer ifadeleri ile izah eder misiniz?
"Mevcudat, her biri kendi zatıyla, sıfatıyla, çok imkânat yolları içinde has bir vücudu ve hikmetli bir sureti ve faideli sıfatları, nasıl bir Vâcibü’l-Vücuda şehadet ederler." İzah eder misiniz?
"Bir kısım şeyler, bir iken, ihatası var. Bir kısım müteaddit ise, fakat birbirine benzediği ve her tarafta bulunduğu için, bir vahdet-i neviye gösteriyor..." İzah eder misiniz?
"Her şeye hassas mizanlarla, mahsus ölçülerle vücud vermek, suret giydirmek, yerli yerine koymak; nihayetsiz bir adalet ve mizan ile iş görüldüğünü gösterir." İzah eder misiniz?
"Bu inkılâb-ı azîmin fatihası mucize gibi başladığı için bir fâl-i hayırdır ki, hâtimesi de pek güzel olacaktır." Hükumeti meşrutiyet mi kurtarmış, hilafet devam etseydi olmaz mıydı?
"Fıtrî meyelan, mukavemet-sûzdur. Bir avuç su, kalın bir demir gülle içine atılsa, kışta soğuğa mâruz bırakılsa, meyl-i inbisat demiri parçalar." Seyit Onbaşı'nın durumu ile izah eder misiniz?
"Esmâ-i Hüsnânın kayıtsız ve hadsiz cilvelerine hadsiz ve kayıtsız bir meydan açmak için o küllî âdetullah düsturlarının ve o umumî kanunların şüzuzâtıyla,.." İzah eder misiniz?
"O da ağaçtır, cinsi birdir. Fakat şunun sahsı mütevatirdir. Öteki kısımlar her birinin nevi mütevatirdir. Cüziyyatları, misalleri, çoğu sarih tevatür derecesine çıkmıyor." İzah eder misiniz?
Kur’an-ı Kerim'in bütün surelerinin i’cazını, hangi âlimler kaleme almıştır? Üstad değişik ayetlerin değişik i’cazlarından bahsediyor, tek bir ayetin kırk çeşit i’cazından bahsetmiyor!
"Kur'ân'ın her bir harfi, hiç olmazsa on sevabı ve on hasenesi olması ve on meyve-i bâki vermesi; hattâ bir kısım âyâtın ve sûrelerin her bir harfi, yüz ve bin ve daha ziyade..." İzah eder misiniz?
"Nazarı tams eden ve belâğatı setreden, zahire olan kasr-ı nazardır. Demek, ne kadar akılda hakikat mümkün ise, mecaza tecavüz etmezler. Mecaza gidilse de meâli tutulur..." İzah eder misiniz?
"Şems müstakarrında, mihveri üzerinde müteharrik olduğundan, o erimiş altın gibi eczaları dahi cereyan ediyor. Bu hareke-i hakikiye evvelki hareke-i mecaziyenin danesidir,.." İzah eder misiniz?
"Şedit hissiyatlar, umur-u uhreviyeyi kazanmak için verilmiştir." Şiddetli hissiyatları mı; yoksa her hissiyatın şiddetli mertebesini mi ahirete sarf edeceğiz?
"Gizli hazine-i maneviye hükmünde olan Esma-i Rabbâniyenin cevherlerini idrak terazisiyle tartmak, kalbin kıymetşinaslığı ile takdirkârane kıymet vermektir." İzah eder misiniz?
"Bir derece hissiyattan tafralık ve iştibak etmemek ve tabiatı taklid ve harice temessül ve mesîl-i garazda sedad ve maksad ve müstekarrın temeyyüzüdür..." Onuncu Meseleyi özetler misiniz?
"Arif-i billah" ne demektir; bunlar arasında makbul olmuş İslamiyet'ten önce yaşamış olanlar (Ashab-ı Kehf veya rahip) var mı? Ruhlarına Fatiha veya Yasin okumak caiz midir?
"Hazret-i Azrail Aleyhisselam, Cenab-ı Hakka demiş... Cenab-ı Hak, lisan-ı hikmetle ona demiş:.." Bu konuşmanın mahiyeti nasıldır?
"Bin beş yüz kişi, gazve-i Hudeybiye'de susadık..." Hudeybiye bir barış antlaşması olduğuna göre, Üstadımız ne hikmete binaen "gazve" diye nitelemiştir?
"Damarları telefon, asapları telgraf hükmüne vazeylemiş. Şamme telefonu, hem telgrafa zâika inayet memur etmiş." Memuriyet manasını izah eder misiniz?
"İki adam dövüşürler. Biri, zayıf düşeceğini hissederken, elindeki Kur’an’ı kaviye uzatmakla himayesini davet edip, kavi bir ele vermek lazımdır..." Bu misalden anlamamız gereken nedir?
"İsveç, Norveç, Finlandiya gibi küçük devletleri Kur'anı mekteblerinde ders vermek ve kabul etmek..." Böyle olmuşsa, Avrupa'daki dalalet ve İslam karşıtlığı neden hüküm sürüyor?
"Siyaset şarabıyla veya şöhret hırsıyla veya rikkat-i cinsiyeyle veya felsefenin dalâletiyle veya medeniyetin sefahetiyle sarhoş olanlar senin meşrep ve mesleğine tâbi olurlar." İzah eder misiniz?
"Eğer hayat-ı uhreviyeyi gaye-i maksat yapsan ve şu hayatı dahi ona vesile ve mezraa etsen..." Amaç Allah’ın rızasını elde etme, cenneti kazanma veya cehennemden kurtulmak mı?
"Kendi başına olsa, bütün baştan başa bu gördüğümüz memlekette her iş mucize, her şey mucizekâr bir harika olmak lazım gelir." Her şey zaten mucize değil mi, neden safsata deniliyor?
"İşlenmiş bir eser fiilsiz olmadığı gibi, fiil dahi fâilsiz olamaz. Ve isimler müsemmâsız olması muhâl olduğu gibi, sıfatlar dahi mevsufsuz mümkün değildir..." İzah eder misiniz?
"Onların asl-ı esas-ı mesleği, kulûbun tenviri ve raptı, yani fazilet-i İslâmiye üzerine sülûk, yani hamiyet-i İslâmiye ile tehattüm,.." İzah eder misiniz?
"Elvah-ı mahfuza hükmünde olan hâfızalarda ve bir türlü misali âyinelerde hıfzedip ekser tarihçe-i hayatını çekirdeğinde, neticesinde nakşedip yazıyor..." İzah eder misiniz?
"Avrupa’nın darlığı ve deniz ve enharı olan vesait-i tabiiye-i münakale içinde dolaşması sebebiyle, tearüf ticareti, teavün iştirak-i mesaiyi intaç ettikleri gibi..." İzah eder misiniz?
"Bir yolcu, güneşin ziyasından gözünü kapıyor, hayaline bakıyor, vehmi, bir yıldız böceği gibi kafa fenerinin ışığıyla dehşetli yolunu tenvir etmek istiyor." İzah eder misiniz?
"İslâmiyetin mağz ve lübbünü terk ederek kışrına ve zahirine vakf-ı nazar ettik ve aldandık." İzah eder misiniz? “İsrailiyâtı usûlüne, hikâyâtı akaidine, mecazatı hakaikine karıştırmak” ne demektir?
"İnsanı fıtraten bütün hayvanlara tefevvuk ettiren câmiiyetinin meziyetlerinden biri, zevilhayatın Vâhibü'l-Hayata olan tahiyye ve tesbihlerini fehmetmektir..." İzah eder misiniz?
"Her hasenat gibi cesaretin dahi menbaı imandır ubudiyettir. Her seyyiat gibi cebanetin dahi menbaı dalalettir." Ateist ama cesur, imansız ama iyi ahlaklı insanları nasıl açıklayacağız?
"Lümme-i şeytaniye ve şu kuvve-i vahime bir kulak ve bir dil olduklarından, ona üfleyen ve bunu konuşturan haricî bir şahs-ı şerirenin vücudunu ihsas ederler." İzah eder misiniz?
Kader ilim nevinden, ilim de maluma tabi ise; Levh-i Mahfuz'da yer alan şeylerin, Allah'ın kudret tecellisi olarak kaza yoluyla yaratılması nasıl anlaşılmalıdır?
"Selef ve halef, asırlar üzerinde birbirine bakıp mabeynlerinde bir encümen-i şûra teşkil edeceklerdir. İhtiyar babalar, sâkitane ve sitayişkârane dinleyeceklerdir." İzah eder misiniz?
"Medine-i medeniyet-i münevveresi, tam hürriyet-i şer’iyeyi tatbik eden Devlet-i Osmâniyedir." Osmanlı tam tatbik etmiş mi? Üstad, Abdulhamid dönemini neden tenkit ediyor?
Üçüncü Mesele'de "Dalalet ve sefâhette imansız bir nazar var." İkinci Mesele'de ise, "Dalalet ve sefahette ahiret inancı var" deniyor. Nasıl anlayabiliriz?