"Ahirete ait olan a’mâl-i salihada dahi rekabet olamaz; kıskançlık yeri değildir." ifadesini "Hayırda yarışmak" mealindeki hadislerle birlikte nasıl anlayabiliriz?
Değerli Kardeşimiz;
"Fakat, ahirette tek bir adama beş yüz sene mesafelik bir cennet ihsan edilmesi ve yetmiş bin kasır ve huriler verilmesi ve ehl-i cennetten herkes kendi hissesinden kemâl-i rıza ile memnun olması işaretiyle gösteriliyor ki, ahirette medar-ı rekabet bir şey yoktur ve rekabet de olamaz. Öyleyse, ahirete ait olan a'mâl-i salihada dahi rekabet olamaz, kıskançlık yeri değildir. Kıskançlık eden ya riyâkârdır, a'mâl-i saliha suretiyle dünyevî neticeleri arıyor. Veyahut sadık cahildir ki, a'mâl-i saliha nereye baktığını bilmiyor ve a'mâl-i salihanın ruhu, esası, ihlâs olduğunu derk etmiyor. Rekabet suretiyle evliyaullaha karşı bir nevi adâvet taşımakla, vüs'at-i rahmet-i İlâhiyeyi itham ediyor." (bk. Lem'alar, Yirminci Lem'a.)
"Hayırda yarışmak" tabiri hayra teşvik etmek, hayra yöneltmek, hayırda istihdam etmek gibi anlamlara geliyor. Mesela, Hz. Ömer (ra) Hz. Ebu Bekir (ra)’ı hayırda geçmek için çabalıyor, ama ona verilen fazilet ve nimetleri kıskanmıyor ve ondan kalkmasını istemiyor.
Hased ve kıskançlık ise, Allah’ın vermiş olduğu nimetlerin yok olmasını istemek, başkasında olan herhangi bir varlığın ondan alınıp kendisine verilmesini istemesidir. Bundan daha fenası da kendisine verilmese bile o nimetten onun mahrum olmasını temenni etmektedir.
Bir mümin başka bir mümin kardeşine gıpta eder, ona özenir ve onun gibi olmayı ister. Ama asla ona verilen fazilet ve nimetleri kıskanmaz ondan kalkmasını arzu etmez. Kıskançlık ile hayırda yarışmak arasında böyle bir nüans ve fark vardır.
"Mümin gıbta eder, münafık haset eder." sözü bu iki durumun farkını ve bu hissi taşıyan insanın niteliğini ortaya koymaktadır.
Haset, yani "başkasının elinde bulunan bir nimetten hoşlanmayarak onun yok olmasını istemek" haramdır. Ancak bir fâcir veya kâfirde bulunup fitne uyandıran, insanlar arası ilişkilerin bozulmasına, herkese eziyet edilmesine neden olan bir nimetin ortadan kalkmasını istemek, bundan hoşnut olmamak haram ve günah değildir. Çünkü onun yok olmasını istemek, bir nimeti çekemeyerek yok olmasını istemek değil; bir fitne ve zulüm aracının ortadan kalkmasını istemek demektir.
Hasedin haram olmasının sebebi, Allah'ın kullar arasında yaptığı taksim ve takdire razı olmamayı ve teslimiyet göstermemeyi ifade etmesindendir. Ayrıca Kur'ân-ı Kerîm'de ifade edildiği gibi kâfirlerin özelliklerinden birisi olarak sayılmasıdır:
"Size bir iyilik dokunsa, bu onları tasalandırır, size bir kötülük dokunsa, ondan ötürü sevinirler..." (Âl-i İmran, 3/120)
İlave bilgi için tıklayınız:
- "Gıpta" ve "Haset" ne demektir?
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü