Ayetü'l-Kübra'da "eşcar ve nebatat" ile "hayvanat ve tuyur" âlemlerinde neden ağaç ve kuşlar ayrıca zikredilmiş olabilir?

Değerli Kardeşimiz;

Eşcar (Ağaçlar) ve Nebatat (Bitkiler)

Üstad Hazretleri, büyük bitkisel hayat içinde özellikle ağaçlara yer açarak okuyucunun dikkatini şu noktalara çekmek ister:

Ağaçlar, küçük bir tohumdan devasa gövdeler çıkarması, yıllarca yaşaması ve sayısız meyve vermesi gibi özellikleriyle, diğer küçük otlar ve çiçeklere (nebatatın diğer kısımlarına) göre Hayat Veren ve Rızık Veren (Hayy ve Rezzak) isimlerinin azametli tecellisini daha çarpıcı bir şekilde gösterir.

Bir ağaç kökünden dalına, çiçeğinden meyvesine kadar, bütün bir hayat sisteminin hikmetli tasarımını tek başına ve daha anlaşılır bir "fabrika" gibi sunar.

Özetle eşcar, nebatat âleminin en göze çarpan, en büyük, gösterişli ve hikmet yüklü örnekleri olarak özel bir vurgu ve inceleme alanı kazanmıştır.

Tuyûr (Kuşlar) ve Hayvanat (Hayvanlar)

Üstad Hazretleri, genel hayvanlar (hayvanat) âlemi içinde özellikle kuşlara (tuyûr) yer vererek, okuyucuyu şu önemli derslere yönlendirir:

Kuşlar, hava âlemini şenlendiren, havada gezen ve gökyüzü ile yeryüzü arasında bir köprü kuran canlılardır. Onların ince bedenlerine rağmen havada uçabilme yeteneği, Kudret ve İlim sıfatlarının en hayret verici tecellilerindendir.

Kuşların cıvıltıları, ötüşleri ve şarkıları, hayvanlar âleminin en çeşitli ve melodik seslerini içerir. Bu, İşiten ve Konuşan / Ses Veren (Semi' ve Mütekellim) isimlerinin tecellilerini gösteren çok canlı bir "zikir ve tesbih" korosu gibidir.

Kuşların süzülüşleri, yuva yapma sanatları ve göçleri, hayvanlar âlemindeki sevk-i ilahi ile yönetilen hareket ve düzenin estetik yönünü ön plana çıkarır.

Özetle kuşlar, hayvanat âleminin en hafif, estetik, sesli ve zemine göre farklı bir alem olan havada yaşayan kısmı olduğu için, özel bir ders ve ibret penceresi olarak sunulmuştur.

Üstad Hazretleri, bu kelimeleri kullanarak o genel âlemin en dikkat çekici, en farklı ve en çok ders veren örneklerini özellikle işaret etmiş olur. Kuşlar ve ağaçlar, insan hayatının en merkezinde en odak noktasında olan iki önemli türler oldukları için hayvanat ve nebatat içinde ayrıca zikredilmeyi hak ediyorlar. Şöyle ki:

Ağaçlar, bitkiler âleminin en büyük, en uzun ömürlü ve insanın yaşamını doğrudan etkileyen unsurlarıdır.

Ağaçlar, fotosentez yoluyla gezegendeki oksijenin önemli bir kısmını üretir ve havayı temizler, kirletici gazları filtreler. Bu, insanın hayati fonksiyonu için doğrudan bir merkezdir. Geçmişten günümüze odun (barınak, yakıt), meyve (rızık) ve şifa (ilaç) gibi temel ihtiyaçların en büyük kaynağıdır. İnsanın dünyevi medeniyeti, büyük ölçüde ağaçların ürünleri üzerine kuruludur.

Ormanlar ve ağaçlık alanlar, gürültüyü azaltır, stres hormonlarını düşürür ve ruh sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratır. Şehir hayatının merkezinde dahi bir dinlenme ve nefes alma alanı sunar.

Ağaçlar, sükunet içinde çalışan, göze en çarpıcı Musavvir (Şekil veren) ve Rezzâk (Rızık Veren) isimlerinin tecellilerini taşıyan devasa sanat eserleri olarak, insanın kolayca tefekkür edebileceği bir odak noktasıdır.

Kuşlar, tohumların yayılması ve böcek popülasyonlarının kontrolü gibi ekolojik hizmetlerle dolaylı yoldan tarımsal üretimi ve doğal dengeyi doğrudan etkileyerek insan rızık zincirinin merkezinde yer alır.

Tavuk, hindi, bıldırcın gibi kuşlar, et ve yumurtalarıyla insanın en temel besin kaynaklarından biridir.

Kuş sesleri, doğanın en yaygın ve insana huzur veren sesleridir.

Kuşlar, hareket ve ses ile havanın ve göğün idaresini gösteren, kudret (güç), ilim (bilgi) ve sem' (işiten) sıfatlarının tecellilerini en canlı ve estetik şekilde sunan, insanın dikkatini göklere yönelten bir odak noktasıdır.

Bu nedenle, Üstad Hazretleri bu iki türü seçerek hem maddi hem de manevi açıdan insanın en çok muhatap olduğu ve üzerinde en çok düşüneceği varlıkları öne çıkarmıştır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü