"Baba ne kadar haksız da olsa, oğul, onun rızasını tahsil etmeye mecburdur. Oğul da ne kadar serkeş de olsa, baba, şefkat-ı fıtriyesini ona karşı esirgemez ve esirgememeli." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Baba ne kadar haksız da olsa, oğul, onun rızasını tahsil etmeye mecburdur. Oğul da ne kadar serkeş de olsa, baba, şefkat-ı fıtriyesini ona karşı esirgemez ve esirgememeli." (Emirdağ Lahikası-I, 52. Mektup)
Baba haksız da olsa, evladı ona karşı saygılı olmak, onun hoşnutluğunu ve rızasını kazanmak mecburiyetindedir. Evlat babaya hak dava edemez "Ben haklıyım" deyip ona hürmetsizlik edemez, saygısız davranamaz. Zira İslam bunu yasaklıyor. Evladın babasına karşı saygılı olması mutlaktır, bunun istisnası yoktur.
Evlat her ne kadar serseri ve serkeş de (itaatsiz) olsa baba evladına karşı fıtri olan merhamet ve şefkatini esirgememeli ve onu himaye etmelidir. Zaten hiçbir baba, evladından şefkatini esirgemez.
Üstadımızın dediği gibi;
"Veledin hakkı yoktur ki, pederine karşı hak dava etsin. Pederini haksız görse de ona isyan edemez. Demek pederine isyan eden ve onu rencide eden, insan bozması bir canavardır." (Sözler, Otuz İkinci Söz, Üçüncü Mevkıf)
Yüce dinimiz İslâm, anne baba hakkına büyük ehemmiyet vermiş; onların meşru ve makul arzularını yerine getirmeyi evladın en büyük vazifesi saymıştır. Ancak, bir evlat, onların meşru olmayan isteklerini yapmamaktan dolayı mes’ul olmaz. Çünkü Allah’ın emirleri, anne babanın hakkından önde gelir. Nitekim bir ayette şöyle buyrulur:
“Biz insana, ana babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Eğer onlar, seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi (körü körüne) bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme. Dönüşünüz ancak banadır. O zaman, size yapmış olduklarınızı haber vereceğim.”(Ankebut Suresi, 29/8)
“Pederini haksız görse de, ona isyan edemez” hükmü, Kur’an’ın çizdiği istikamet sınırlarıdır; helal ve haram hudutlarıdır. Peder, veledine İslam’a aykırı bir şey yaptırmak istediğinde, mesela ticaretinde faizle iş yapmasını emrettiğinde bu konuda pedere itaat edilmez. Ancak, meseleyi yumuşak bir tavırla, onun kalbini de kırmadan ve kendisini ikna ederek çözmeye çalışmak gerekir. Buna rağmen yine fikrinde ısrar ederse ona itaat edilmesi gerekmez. Nitekim Resul-i Ekrem Efendimiz (sav.) bir hadis-i şeriflerinde; “Allah’a isyan olan yerde, (ana baba da olsa) mahlûka itaat edilmez.” diye buyurmuşlardır.
“Evet, hakkı tanıyan, hakkın hatırını hiçbir hatıra feda etmez. Zira, hakkın hatırı âlîdir, hiçbir hatıra feda edilmemek gerektir.” (Münâzarat)
Evladın babasına karşı telkini ve ikazı elbette olabilir, lakin bu usulünde ve adabınca olmalıdır. Yani evlat babasının o haramlardan kurtulması için elinden gelen gayreti göstermesi ve yolları denemesi gerekir. Ona yaptığının ve gittiği yolun yanlış olduğunu yumuşak bir üslupla ifade edebilir; bunda bir mahsur olmadığı gibi, aynı zamanda dinî bir vecibedir. Bu gibi durumlarda bize düşen sabretmek ve İslam ipine sımsıkı sarılmak ve halisane dua ve niyazda bulunmaktır.
İlave bilgi için tıklayınız:
- ANNE BABA HUKUKU, İHTİYARLIK.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü