"Bir masumun hakkı, bütün halk için dahi iptal edilmez. Bir fert dahi, umumun selameti için feda edilmez." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Bir masumun hakkı, bütün halk için dahi iptal edilmez. Bir fert dahi, umumun selameti için feda edilmez. Cenâb-ı Hakk'ın nazar-ı merhametinde hak haktır, küçüğüne büyüğüne bakılmaz. Küçük, büyük için iptal edilmez." (Mektubat, On Beşinci Mektup, İkinci Sual)

Adalet-i mahza; “Bir ferdin hakkını, bütün insanlar için de olsa, feda etmeyen adalet.” şeklinde tarif edilir. Bu adalette, hiçbir kimsenin en küçük bir hakkının bile çiğnenmemesi esastır. Cemaat için fert feda edilemez. Bir gemide dokuz cani bir masum olsa o gemi batırılamaz, görüşünü savunuyor ki, bu aynı zamanda Kur’an’ın adalet anlayışıdır.

"Söz konusu devlet ve kamu yararı olunca bireylerin hakları önemsizdir, toplumun ve devletin selameti için fert feda edilebilir." düşüncesi, Kur’an’ın adalet anlayışına uygun değildir ve bu tarz bir bakış açısı zulümdür.

Allah, bir ferdin hakkı ile toplumun hakkını eşit görmüştür. Birisi için diğerinin haklarının çiğnenmesini ne adalet açısından ne de merhamet açısından uygun görmemiştir.

Allah’ın sonsuz merhameti nazarında az çok, büyük küçük fert toplum eşittir. Birisi için diğeri feda edilemez. Tarihte devletin ve toplumun selameti adına çok bireylerin hakları zayi edilmiş ve çok masum canlara kıyılmıştır. Devletin birliği ve selameti için kardeş ve oğul katlini normal gören zihniyet de bu açıdan büyük bir zulme girmiştir.

Şayet bu ilahi ve Kur'ani adalet uygulanamazsa, o zaman adalet-i izafiye uygulanabilir.

Adalet-i İzafiye: Cemaatın selameti için ferdin hakkı feda edilebilir anlayışıdır. Zira cemaatin menfaati için ferdin hukukunu nazara almaz. Bu görüşe göre dokuz caninin cezalandırılması için bir masum feda edilebilir. Yalnız bu anlayış ancak adalet-i mahzanın tatbikinin mümkün olmadığı yerde caridir.

Adalet-i izafiyede ehven-i şer esas alınır. Bütün insanların zarara uğraması büyük ve küllî bir şer, bu zararın giderilmesi için bir insanın yahut küçük bir grubun hakkının çiğnenmesi ise cüz’î bir şerdir. Küllî şerden kurtulmak için cüz’î şerri kabul etmek ise ehven-i şer ile amel etmek demektir ve adalet-i izafiyenin esasıdır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- "Adalet-i Mahza" ve "Adalet-i İzafiye" ne demektir?

- “Adalet-i mahza-i Kur’âniye; bir masumun hayatını ve kanını, hattâ umum beşer için de olsa, heder etmez. İkisi nazar-ı kudrette bir olduğu gibi, nazar-ı adalette de birdir.” İzah eder misiniz?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...