"Çünkü rızkı gönderen, rızka muhtaç olanları bilecek, tanıyacak, vaktini bilecek, ihtiyacını idrak edecek; sonra rızkını layık bir tarzda verebilir." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Hem bütün zihayata, her birisine layık bir tarzda, münasip vakitte, ummadığı yerde rızıklarını vermek, bir ilm-i muhitle olur. Çünkü rızkı gönderen, rızka muhtaç olanları bilecek, tanıyacak, vaktini bilecek, ihtiyacını idrak edecek; sonra rızkını layık bir tarzda verebilir." (Mektubat, Yirminci Mektub, İkinci Makam)

Karıncanın rızkı küçük kırıntılar iken, bir filin rızkı ise bazen üç-beş yüz kiloluk yeşilliktir. Yani Allah rızkı her canlının midesinin layığına göre ihsan ve ihzar ediyor; file kırıntı, karıncaya tonlarca rızık vermiyor.

Rızık verme fiili küllîdir. Rızıklanan her canlı ise o fiile mazhar olmuş cüz’î bir ferttir. Bütün hayvan türlerinin bütün rızıkları birlikte verilir. Bitkilerin de rızıkları düşünüldüğünde, Bu kadar çok muhtacı beraber rızıklandırmayı insan aklı almıyor. Çünkü insan ancak birkaç misafir ağırlayabiliyor.

Bir aşçı misafir veya müşteri sayısına göre yemek hazırlar. On kişiye yüz kişilik yemek hazırlamak israf olacağı gibi, yüz kişiye on kişilik yemek ihzar etmek de yetersiz olacağından layık olmayacaktır.

Bu açıdan bakıldığında yeryüzündeki canlıların mükemmel bir şekilde beslendiğini ve memnun kaldıklarını müşahede ediyoruz. İşte layık ifadesini bu şekilde mülahaza edebiliriz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü