"Demek hem kendini, hem bütün kâinatı inkâr eden bir ahmak, yine Sâni'in inkârına gitmemelidir." Kainatı reddeden adam Allah’ı da inkâr etmez mi; Üstad neye dayanarak böyle diyor, açıklar mısınız?

Değerli Kardeşimiz;

İnsan her şeyi inkâr etmiş olsa bile, kendini yani özünü inkâr edemez. Zira inkâr etmek için inkâr edecek bir benlik bir öz olması gerekiyor. Hiç olmayan bir şeyin münkir olması mümkün değildir. Yani inkâr edebilmek için önce var olmak gerekiyor. Var olduğunu kabul ettikten sonra, varlığını var eden ikinci bir varlığı kabul etmek zorundasın.

Mantık ve akıl açısından insanın kendini yok sayması imkânsız bir durumdur. Çünkü yok sayabilmek için yok sayacak bir akla ve iradeye ihtiyaç duyacak. Akıl ve irade de soyut olarak kendi başına olamayacağı için, bir kimliğe bir benliğe muhtaçtır. Bir benlik de bir var edici güce dayanmak zorundadır. Bu akli ve mantıki önerme ve deliller ortada iken, insanın Allah’ı ve kendini yok sayması ancak ahmaklık ile izah edilebilir. Üstadımız, inkarın mümkün olamayacağını, kainatı ve kendini kabul edip Allah'ı inkar edenlerin büyük bir hata olduğunu; bu yüzden kainatı ve kendilerini inkar eden sofistlerin felsefeciler arasında ahmak diye nitelendirildiğni, fakat hakikatte onların diğer münkirlere göre daha akıllı olduklarını çok beliğ bir şekilde şöyle izah etmektedir:

"Evet, dünyada en ziyade hayret edilecek bir şey varsa, o da bu inkârdır. Çünkü kâinatın mevcudatındaki hadsiz intizamat ve hikmetleriyle vücut ve vahdetine şahitler bulunduğu halde Onu görmemek, bilmemek, ne derece körlük ve cehalet olduğunu, en kör cahil de anlar."

"Hattâ, diyebilirim ki, ehl-i küfrün içinde, kâinatın vücudunu inkâr ettiklerinden ahmak zannedilen Sofestâîler, en akıllılarıdır. Çünkü, kâinatın vücudunu kabul etmekle Allah'a ve Hâlıkına inanmamak kabil ve mümkün olmadığından, kâinatı inkâra başladılar. Kendilerini de inkâr ettiler, 'Hiçbir şey yok.' diyerek, akıldan istifa ederek, akıl perdesi altında sair münkirlerin hadsiz akılsızlıklarından kurtulup bir derece akla yanaştılar."(1)

(1) bk. Lem'alar, Otuzuncu Lem'a, Üçüncü Nükte.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü