"En büyük ve kuvvetli esbabı, en küçük ve zayıf bir şeye karşı tahşid eder ve üstünde tutar; düşürtmez, tecavüz ettirmez." Ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Hem bazen kemâl-i intizamı ve nihayet-i adli ve gayet-i hilmi ve kuvvet-i hikmeti göstermek için, en büyük ve kuvvetli esbabı, en küçük ve zayıf bir şeye karşı tahşid eder ve üstünde tutar; düşürtmez, tecavüz ettirmez. Meselâ şu âyete bak:

وَاِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ مَوْلٰيهُ وَجِبْريِلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلٰئِكَةُ بَعْدَ ذٰلِكَ ظَهِيرٌ

Ne kadar Nebî hakkına hürmet ve ne kadar ezvâcın hukukuna merhamet var. Şu mühim tahşidat, yalnız hürmet-i Nebînin azametini ve iki zaifenin şekvâlarının ehemmiyetini ve haklarının riayetini rahîmâne ifade etmek içindir." (Sözler, On Beşinci Söz, Altıncı Basamak)

Bu cümle 15. Söz'de tahlili yapılan bir muazzam bir hadiseye binaen yapılmış analizlerden birisidir. Burada geniş dairede Allah'ın düşmanı olan şeytanlarla Allah'ın sadık hizmetkarları olan meleklerin mücadelesi konu edilmiştir. Sanki Allah'ın bu kadar tahşidat ve -adeta- asker yığmanın arkasında mukadder olan bir suale cevap verilmektedir. Yani Allah bu şeytanlara neden bu kadar ehemmiyet veriyor. Onların bir gücü ve kuvveti yoktur ki bu kadar dehşetli bir mukabele ve mücadele verilmeye çalışılmaktadır? sualine cevap veriliyor.

Burada geçen "Hem bazen kemâl-i intizamı ve nihayet-i adli ve gayet-i hilmi ve kuvvet-i hikmeti göstermek için, en büyük ve kuvvetli esbabı, en küçük ve zayıf bir şeye karşı tahşid eder ve üstünde tutar; düşürtmez, tecavüz ettirmez" cümlesi de aynı manaya hizmet için yazılmış bir ifadedir. Şöyle ki; Cenab-ı Hak alemdeki intizamın mükemmelliğini, Adaletin genişliğini, Hilim ve yumuşaklığın sınırsızlığını ve hikmetin kuvvetini göstermek için zayıf bir düşmana karşı en kuvvetli sebepleri tahşid eder. Herkese İlahi adaletin sınırsızlığını göstermek için bu adetini daima uygulamaya sokmaktadır.

"…Eğer Peygamber’e karşı birbirinize arka çıkarsanız, bilin ki Allah onun yardımcısıdır, Cebrail de salih mü’minler de. Bunlardan sonra melekler de ona arka çıkarlar." (Tahrim, 66/4)

Üstadımız bu paragrafta verdiği ayette iki hanımın Peygamberimize yaptığı bir şikayetine binaen Allah'ın, Cebrail'in, salih kulların ve meleklerin Peygamberimize dost olduklarını ve arka çıktıklarını ifade ediyor. Peygamberin yalnız olmadığını ve herhangi bir durum karşısında Ona yardımcı olacağını buyuruyor. Dolayısıyla söz konusu hadise, Allah için küçük olmakla birlikte işin içerisinde Peygamber oldu mu, arkasında hem Allah, hem melekler hem de salih kullar yardımcı hükmünde olurlar. Ta İlahi adalet ve hikmetin tam tecelli ettiğini muhataplara ihsas etsin.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü