"En büyük ve kuvvetli esbabı, en küçük ve zayıf bir şeye karşı tahşid eder ve üstünde tutar; düşürtmez, tecavüz ettirmez." Ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Hem bazen kemâl-i intizamı ve nihayet-i adli ve gayet-i hilmi ve kuvvet-i hikmeti göstermek için, en büyük ve kuvvetli esbabı, en küçük ve zayıf bir şeye karşı tahşid eder ve üstünde tutar; düşürtmez, tecavüz ettirmez. Mesela şu âyete bak:
وَاِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ مَوْلٰيهُ وَجِبْريِلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلٰئِكَةُ بَعْدَ ذٰلِكَ ظَهِيرٌ

Ne kadar Nebî hakkına hürmet ve ne kadar ezvâcın hukukuna merhamet var. Şu mühim tahşidat, yalnız hürmet-i Nebînin azametini ve iki zaifenin şekvâlarının ehemmiyetini ve haklarının riayetini rahîmâne ifade etmek içindir." (Sözler, On Beşinci Söz, Altıncı Basamak)

Bu cümle On Beşinci Söz'de tahlili yapılan muazzam bir hadiseye binaen yapılmış analizlerden birisidir. Burada geniş dairede Allah'ın düşmanı olan şeytanlarla Allah'ın sadık hizmetkârları olan meleklerin mücadelesi konu edilmiştir. Sanki Allah'ın bu kadar tahşidat ve -âdeta- asker yığmanın arkasında mukadder olan bir suale cevap verilmektedir. Yani "Allah bu şeytanlara neden bu kadar ehemmiyet veriyor? Onların bir gücü ve kuvveti yoktur ki bu kadar dehşetli bir mukabele ve mücadele verilmeye çalışılmaktadır?" sualine cevap veriliyor.

Burada geçen "Hem bazen kemâl-i intizamı ve nihayet-i adli ve gayet-i hilmi ve kuvvet-i hikmeti göstermek için, ..." cümlesi de aynı manaya hizmet için yazılmış bir ifadedir. Şöyle ki;

Cenab-ı Hak âlemdeki intizamın mükemmelliğini, adaletin genişliğini, hilim ve yumuşaklığın sınırsızlığını ve hikmetin kuvvetini göstermek için zayıf bir düşmana karşı en kuvvetli sebepleri tahşid eder. Herkese İlahi adaletin sınırsızlığını göstermek için bu adetini daima uygulamaya sokmaktadır.

"…Eğer Peygamber’e karşı birbirinize arka çıkarsanız, bilin ki Allah onun yardımcısıdır, Cebrail de salih müminler de. Bunlardan sonra melekler de ona arka çıkarlar." (Tahrim, 66/4)

Üstadımız bu paragrafta verdiği ayette iki hanımın destek vererek Peygamberimiz'e (asm) karşı yaptığı üzücü bir olaya binaen Allah'ın, Cebrail'in, salih kulların ve meleklerin Peygamberimize dost olduklarını ve arka çıktıklarını ifade ediyor. Peygamberin yalnız olmadığını ve herhangi bir durum karşısında ona yardımcı olacağını buyuruyor.

Dolayısıyla söz konusu hadise, Allah için küçük olmakla birlikte işin içerisinde Peygamber oldu mu, arkasında hem Allah hem Cebrail ve melekler hem de salih kullar yardımcı hükmünde olurlar. Ta ilahi adalet ve hikmetin tam tecelli ettiğini muhataplara ihsas etsin.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü