"Hayat, ona zatîdir. Zatî olan, zail olamaz. Evet, ezelî olan, elbette ebedîdir. Kadim olan, elbette bakidir. Vacibü’l-vücut olan, elbette sermedidir." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
Allah’ın zatı vacibdir, ezelî ve ebedîdir; bu vasıflarda bir değişmenin olması düşünülemez. Keza Allah’ın bütün sıfatları sonsuzdur ve mutlaktır; bunlarda da bir değişme olmaz.
Allah’ın varlığı gibi sıfatları da ezelî ve ebedîdir. Onun sıfatlarında artma ve azalma mümkün değildir.
Allah, Kadim’dir evveli yoktur. Bu daima böyledir, bu hakikatte bir değişme düşünülemez.
Allah Baki’dir, ahiri yoktur; bunda da bir değişme söz konusu olamaz.
Allah, mutlak ilim sahibidir, bu ilimde ne artma tasavvur edilebilir, ne de eksilme.
Vahdet sıfatı ve bunun neticesi olan tevhid inancı haktır ve onun hakkaniyeti daimîdir; onda bir değişme düşünülemez.
Allah’ın varlığı nasıl vacip ise, onun hayat sıfatı da vacib bir sıfat olup, yokluğu ve yok olması asla düşünülemez.
Allah, ezelî ve ebedî hayat sahibidir, ölümden ve fenadan münezzeh ve mukaddestir. Allah’a ait olan bir sıfatı haricî şeylerin yıpratması, yok etmesi veya aciz bırakması söz konusu değildir.
"En büyük, en küçük kadar kudretine nisbeten rahattır."
Sınırlı bir kudret için küçük şeylerle büyük şeyler arasında fark olduğu açıktır. Mesela, bir kişi elli kiloluk bir yükü kaldırabiliyorsa, o kişi için on kiloyu kaldırmakla yirmi kiloyu kaldırmak arasında fark olur. Birincisini daha kolay kaldırır; çünkü kudreti sınırlıdır. Fakat sınırsız bir kudret için böyle bir şey düşünülemez.
Sonsuza göre bir ile binin farkı olmadığı gibi, sonsuz kudret için de atomu yaratmakla Güneş'i yaratmanın farkı olmaz. Bu hakikat bir sonraki cümlede “Bir baharı halk etmek, bir çiçek kadar kolaydır" şeklinde ifade edilmiştir. Burada çok ehemmiyetli bir noktaya dikkat çekilmektedir.
İnsanın sınırlı kudretine nisbeten büyükle küçük arasında fark vardır. Fakat Allah’ın sonsuz kudreti için böyle bir şey düşünülemez.
Küçük, büyük kadar sanatlıdır; belki, sanatça, küçük büyükten daha büyüktür.
Cismen küçük olan bir şey sanat açısından çok büyük olabilir. Mesela, sivrisinek file göre küçüktür, ama sanat itibarı ile sinek filden geri kalmadığı gibi, bazı hususiyetleriyle daha sanatlı ve daha hayret vericidir. Öyle ise küçük şeyleri sırf küçüklüğünden dolayı tesadüfe ve sebeplere vermek ahmaklıktır. Allah yaratma mührünü küçük büyük bütün mahlukatına vurarak şirke zerre kadar yer vermiyor.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü