İhlas suresinin iki ayetinin tefsiri ve Otuz İkinci Söz İkinci Mevkıf ile münasebeti hususunda bilgi verir misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İhlas suresi 1. ve 2. âyetlerinin mealleri şöyledir:

De ki: “O, Allah’tır, bir tektir. Allah Samed’dir. (Her şey O’na muhtaçtır; O, hiçbir şeye muhtaç değildir)”.

Ehad ismi Allah’ın zâtında şeriki olmadığını ifade eder. Yani varlığı vacib, ezelî ve ebedî olan ancak Allah’tır. Zâtında şeriki olması muhaldir. Ondan başka her şeyin varlığı mümkin grubuna girer. Mümkin, olması da olmaması da eşit olan, ancak Vacibin tercihiyle varlık sahasına çıkabilen demektir. Bütün mahlûkat bu sınıfa girer.

Her mümkin hadistir ve fanidir, yani sonradan yaratılmıştır ve ölümü tadacaktır; ezelî var olan ancak Allah’tır, hiçbir mümkin ezelî değildir. Keza ebedî olan da ancak Allah’tır, hiçbir mümkin ebedî değildir.

Bu vesileyle Vahid ismi üzerinde de kısaca duralım. Bu isim sonsuz, mutlak ve muhit sıfatların ancak Allah’ın olduğunu ifade eder. Yani bu sıfatlarda şerik düşünülemez. Bunlardan mesela kudret sıfatını ele alalım. Bu sıfat sonsuzdur, şerike yer bırakmaz. Şerik tevehhüm edilse ve ona da bir kudret verilse bu kudret sonsuz olamayacağından ancak mahlûk kudreti olur. Zira sonsuz kudret ancak bir Zât'ta bulunur.

Kısaca ifade edecek olursak, Ehad, "vacib vücud, kıdem, beka” gibi zâtî sıfatlarında şeriki olmayan, Vahid ise “ilim, kudret, irade” gibi sonsuz ve mutlak sıfatlarında şeriki olmayan demektir.

Üstat Hazretlerinin vahidiyet ve ehadiyet konusundaki bir açıklamasını aşağıda takdim ediyoruz:

“…Rahmân-ı Zülcemâlin geniş rahmeti dahi, ziya gibi umum eşyayı ihâtası o Rahmân’ın vâhidiyetini ve hiçbir cihette şeriki bulunmadığını gösterdiği gibi her şeyde, hususan her bir zîhayatta ve bilhassa insanda, o cemiyetli rahmetin perdesi altında o Rahmân’ın ekser isimlerinin ışıkları ve bir nevi cilve-i zâtiyesi bulunarak, her ferde, bütün kâinata baktıracak ve münasebettarlık verecek bir cemiyet-i hayatiye vermesi dahi o Rahmân’ın ehadiyetini ve her şeyin yanında hazır ve her şeyin her şeyini yapan O olduğunu ispat eder.”(1)

Bu ayetlerin konumuzla ilgisine gelince, bu dersin konusu Allah’ın varlığını ve birliğini izah ve ispat olduğundan söz konusu ayet-i kerimelerle yakın ilgisi vardır.

(1) bk. Şuâlar, Yedinci Şua.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...