"İncelerini sen kendin istihrac et." Bu bir vazife midir, nasıl tatbik edilir, diğer Risalelere şamil midir?
Değerli Kardeşimiz;
Evet, Risale-i Nur Külliyatı'ndan nakledilen:
"Mühimlerini ben söyleyeceğim. İncelerini sen kendin istihrac et." (Sözler, Sekizinci Söz, s. 37)
cümlesinden, verilen temsilden hakikati daha detaylı istihrac (çıkarma) ve tatbik etmek vazifesi açıkça anlaşılır. Dolayısıyla bir Nur talebesi Risalelerde verilen izahları ve temsilleri okuduktan sonra kendisinin de daha derinlemesine giderek daha izahatlı, ayrıntılı ve incelikli meseleleri çıkarma ve kazanma ameliyesine girmellidir.
Mühimler: Üstad tarafından verilen, temsilin asıl maksadını gösteren kesin hakikatler ve esaslardır.
İnceler: Okuyucunun kendi idrakinden geçirerek, hayatın farklı alanlarına ve daha detaylı iman meselelerine dair çıkaracağı detaylı manalar ve ferî faydalardır.
Bu ifade, okuyucuyu pasif bir dinleyici olmaktan çıkarıp, aktif bir muhakkik ve araştırıcı yapmaya yönlendirir.
Nasıl Tatbik Edilir?
"Temsilden hakikati istihrac ve tatbik etme" vazifesi, özetle şu adımlarla yapılır:
Hikâye ve temsil okunur ve ne anlatılmak istendiği anlaşılır. Temsil içindeki her bir unsurun, hangi mutlak hakikati temsil ettiğini yani mukayese yoluyla hakikati çıkarılır. İstihrac edilen hakikat, kişinin kendi nefsinde ve hayatında nasıl uygulanacağına dair dersler çıkarılır.
"Şu hikâye-i temsiliyede olan hakikatleri eğer fehmettinse, hakikat-i din ve dünya ve insan ve imanı ona tatbik edebilirsin. Mühimlerini ben söyleyeceğim; incelerini sen kendin istihrac et." (bk. age., a.y.)
Burada Üstad'ımız istihraç ettiği ön bilgileri anahtar gibi verip sonrasında ise, bize istihrac yapabilmemiz için bu anahtarları kullanmamızı ve kendimize göre çıkarımlar yapmamızı ister. Bu metot diğer Risalelere de şamildir.
Risale-i Nur'un birçok yerinde bu tür temsilî hikâyecikler ve teşbihler (benzetmeler) kullanılır. Bu temsiller tevhid, haşir, kader gibi en derin hakikatleri herkesin anlayabileceği bir seviyeye indirir. Dolayısıyla, bu "istihrac ve tatbik etme" vazifesi; okuyucunun, eserin ana hakikatlerini kavradıktan sonra, kendi şahsî tefekkürünü ve düşünce sistemini kullanarak her bir temsilden daha nice ince manayı çıkarması gereken genel bir okuma ve anlama metodudur.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü