İnek, deve, keçi, koyun gibi hayvanlara neden "mübarek" sıfatı kullanılmış? Bunların dışındakiler mübarek değiller mi?
Değerli Kardeşimiz;
Mübarek: Kelime anlamı olarak, bereketli ve hayırlı demektir. İnsanlığın en temel gıdaları da et, süt, peynir gibi şeylerdir. Bunların hepsi de inek, koyun, keçi, deve gibi hayvanların eli ile bize ikram ediliyor.
Bu yüzden, Kur'an'ın en büyük sûrelerinden "En’am Suresi"ne bu mübarek ve bereketli hayvanların adı verilmiştir. Müfessirler, "en’am" kelimesini inek, koyun, deve, keçi gibi hayvanlar olarak yorumlamışlardır.
"Mübarek ve bereketli" denilmesinin bir manası da Allah’ın, en tatlı ve güzel nimetlerini bol ve bereketli olarak bu hayvanların aracılığı ile bizlere ikram etmesidir. İnek ot yer, safi ve tatlı süt verir, et verir, derisinden faydalanılır, yavru verir. Hatta gübresi bile faydalıdır. Bir nevi fabrika gibi çalışır. Hâlbuki insanların yaptıkları fabrikalar, bir mahsul verir ve çok masraf ve gürültü ile çalışır. Ama inek, koyun gibi bereketli hayvanlar gürültüsüz, fazla yer kaplamadan, birçok mahsulü bizlere sunar. Bütün bunlara bakıldığında, o hayvanların ne kadar mübarek ve bereketli oldukları anlaşılır. Her hayvan, kendisine verilen görevi eksiksiz yapmakla Allah’a ibadet eder ve onu tesbih eder. Bu ibadetinin manevî mükâfatını da ahirette mutlaka alacaktır.
Bu konu On Yedinci Söz'de hem izah, hem ispat edilmiştir. Ancak, “mübarek” kelimesini her hayvan için kullanmayız. Çünkü bu kelimenin manasında “bereket, ihsan, ikram" vardır. Hamsinin çok olduğu senelerde bereketten söz ederiz. Ama çekirgelerin çoğalmasını bereket değil, afet kelimesiyle ifade ederiz.
Üstad'ın mübarek diye tavsif ettiği hayvanlar hem insanların yakın dostları, bir bakıma komşuları, hem de onlara nice nimetlerin çoklukla ihsan edilmesine birer vesiledirler.
Bir de bizim dilimizde mübarek kelimesi, kudsî ve yüksek zat anlamında da kullanılır. Genelde âlim ve evliya zatlara söylenir. Bu mana ayrıdır, kastedilen bu mana değildir. İkisini birbirine karıştırmamak gerekir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar
Mübarek yani insanlara bereket saçan hayvanlar âhirette, mübarek olmayanlara göre daha fazla mı ücret alacak?
Netice itibariyle tüm hayvanlar vazifelerini yapıyor? Bir hayvanın mübarek olmaması ondan bir şey eksiltmezki. Onlara mübarek denilmesinin sebebi bizlere verdiği nimetlerden dolayıdır.
Aslında "bereketsiz" olma gibi bir durum yok. Her mahluk bereketlidir.
Ama köpek gibi, bir maslahat yoksa evde beslemekten men edilenler var. Aksi halde rızkı bereketsizleştireceğine dair hadis var.
"Hattâ bir gün kedilere baktım. Yalnız yemeklerini yediler, oynadılar, yattılar. Hatırıma geldi: "Nasıl bu vazifesiz canavarcıklara mübarek denilir?" Sonra gece yatmak için uzandım. Baktım, o kedilerden birisi geldi, yastığıma dayandı, ağzını kulağıma getirdi. Sarih bir surette "Ya Rahîm, Ya Rahîm, Ya Rahîm, Ya Rahîm" diyerek güya hatırıma gelen itirazı ve tahkiri, taifesi namına reddedip yüzüme çarptı. Aklıma geldi: "Acaba şu zikir bu ferde mi mahsustur, yoksa taifesine mi âmmdır? Ve işitmek yalnız benim gibi haksız bir muterize mi münhasırdır, yoksa herkes dikkat etse bir derece işitebilir mi?" Sonra sabahleyin başka kedileri dinledim. Çendan onun gibi sarih değil, fakat mütefavit derecede aynı zikri tekrar ediyorlar. Bidayette hırhırları arkasında "Ya Rahîm" farkedilir. Git gide hırhırları, mırmırları, aynı "Ya Rahîm" olur. Mahreçsiz, fasih bir zikr-i hazîn olur. Ağzını kapar, güzel "Ya Rahîm" çeker. Yanıma gelen ihvanlara hikâye ettim. Onlar dahi dikkat ettiler, "Bir derece işitiyoruz" dediler. Sonra kalbime geldi: "Acaba şu ismin vech-i tahsisi nedir? Ve ne için insan şivesiyle zikrederler, hayvan lisanıyla etmiyorlar?" Kalbime geldi: Şu hayvanlar çocuk gibi çok nazdar ve nazik ve insana karışık bir arkadaş olduğundan, çok şefkat ve merhamete muhtaçtırlar. Okşandığı vakit hoşlarına giden taltifleri gördükleri zaman, o nimete bir hamd olarak, kelbin hilafına olarak esbabı bırakıp yalnız kendi Hâlık-ı Rahîm'inin rahmetini kendi âleminde ilân ile nevm-i gaflette olan insanları ikaz ve "Ya Rahîm" nidasıyla: Kimden meded gelir ve kimden rahmet beklenir, esbabperestlere ihtar ediyorlar.
Sözler ( 334 )
""Yâ Rahîm, Yâ Rahîm" ile zikreden ve yanımda bulunan dört kedinin rızıklarıdır ki, bereket suretinde gelir, ben de ondan istifade ederim."
Tarihçe-i Hayat ( 270 )