"İsm-i Evvele göre çekirdek öyle bir makinedir ki, onun iptidadaki incecik vâridatını ve lâtifâne masârifini ve tanzimatını taşıyor." deniliyor. Çekirdek nasıl makina oluyor, izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"İsm-i Evvel ile işaret edildiği gibi, her bir meyvedar ağacın menşe-i aslîsi olan çekirdek öyle bir sandukçadır ki, o ağacın programını ve fihristesini ve plânını ve öyle bir destgâhtır ki, onun cihazatını ve levazımatını ve teşkilâtını ve öyle bir makinedir ki, onun iptidadaki incecik vâridatını ve lâtifâne masârifini ve tanzimatını taşıyor. " (1)
"Makine" ifadesi; varidat, masarif ve tanzim ifadeleri ile birlikte kullanılmıştır. Yani işin başında, temeli atılan bu bitkinin veya ağacın ham maddesinin ve beslenme ihtiyacının en münasip, en hassas ve ölçülü bir şekilde hazırlanması lazımdır. Âdeta bunun için hazırlanmış bir makine olacak ki, bu ihtiyaç tam karşılanabilsin.
Çekirdek, bir ağacın tanzimatını ve hareket emrini veren bir makine hükmündedir. Çünkü bir ağaç bütün faaliyetlerinin düsturlarını, makinesi ve ana kumanda masası hükmündeki çekirdeğinden almaktadır. Burası bütün yapılacak işlerin şifrelerini ihtiva eden hafıza deposudur. "İptidadaki incecik vâridatını ve lâtifâne masârifini ve tanzimatını" ifadesi bu hakikatı güzel bir şekilde ortaya koymaktadır.
(1) bk. Şualar, İkinci Şua Üçüncü Makam.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar
Ağacın programı, fihristesi ve planına misal...
Tezgah oluşunda ; cihazat, levazımatına misal...
Verir misiniz akla daha da yakınlaşması için
Bir ağacın "programı, fihristesi ve planı" onun genetik kodunda, yani tohumunda gizlidir.
Program: Tohumun içine işlenmiş olan, ağacın ne tür bir bitki olacağını (meşe, çam, elma ağacı vb.), boyunun ne kadar uzayacağını, yapraklarının şeklini, meyvelerinin tadını ve rengini belirleyen genetik bilgi ve talimatlar dizisidir. Bu, ağacın büyüme ve gelişme sürecinin tüm aşamalarını önceden belirleyen bir yazılım gibidir.
Fihriste: Tohumun içinde, ağacın yaşam döngüsü boyunca gerçekleştireceği tüm fonksiyonların (fotosentez, su emilimi, besin depolama, çiçek açma, meyve verme, tohum üretme) ana başlıklarını ve alt başlıklarını içeren bir katalog veya dizin gibidir. Her bir bölüm, ağacın belirli bir dönemdeki veya organındaki işleyişini detaylandırır.
Plan: Tohumun içerdiği, ağacın köklerinin toprağa nasıl yayılacağını, gövdesinin hangi yönde büyüyeceğini, dallarının nasıl çatallanacağını ve yapraklarının güneşe nasıl yöneleceğini gösteren mimari çizim. Bu, ağacın ideal formuna ulaşması için gerekli olan yapısal düzenlemeleri içerir.
Mesela bir elma çekirdeğini düşünün. Bu küçücük çekirdeğin içinde, zamanla koskocaman bir elma ağacına dönüşecek, her ilkbaharda çiçek açacak, her yaz meyve verecek ve sonbaharda yapraklarını dökecek olan elma ağacının tüm genetik haritası, büyüme talimatları ve nihai tasarımı eksiksiz bir şekilde bulunur. O çekirdekte, ağacın her bir hücresinin ne olacağı, hangi organı oluşturacağı ve ne işlevi göreceği milimetrik bir hassasiyetle kodlanmıştır.
Bir tezgahın "cihazatı ve levazımatı", bir şeyin yaratılmasında kullanılan tüm araçları ve gereçleri ifade eder.
Cihazat (Aletler): Bir şeyin üretimi için kullanılan temel ve ana makineler, aletler veya mekanizmalardır. Bunlar, işlenmekte olan maddeyi doğrudan etkileyen unsurlardır.
Levazımat (Malzemeler/Gereçler): Üretim sürecinde kullanılan ham maddeler, yardımcı maddeler ve tüketim malzemeleridir. Bunlar, cihazat tarafından işlenerek nihai ürünü oluşturan unsurlardır.
Mesela bir dokuma tezgahını ele alalım:
Cihazat: Tezgahın kendisi (dokuma makinesi), mekik, çözgü ve atkı ipliklerini düzenleyen silindirler, desen oluşturmak için kullanılan pedallar veya jakarlı sistem gibi ana mekanik ve dijital bileşenlerdir. Bunlar, iplikleri birbirine geçirerek kumaşı oluşturan "işleyen parçalar"dır.
Levazımat: Dokunacak olan pamuk iplikleri, yün iplikleri, boyalar, yardımcı kimyasallar ve hatta tezgahın yağlanması için kullanılan yağ gibi unsurlardır. Bunlar, tezgahın üzerinde işlenerek nihai kumaşı oluşturan "ham maddeler" ve "tüketim malzemeleri"dir.
Bu benzetmeler, evrendeki her varlığın, en basitinden en karmaşığına kadar, mükemmel bir plan, hassas bir program ve kusursuz bir işleyişle var olduğunu ve varlığını sürdürdüğünü anlatır ve gösterir.