"Kanındaki ‘küreyvat-ı hamra ve beyza’ tabir ettikleri,.. Mevlevivari iki hareket-i muntazama ile hareket ediyorlar." Alyuvar ve akyuvarların iki hareketiyle izahı nasıldır?

Değerli Kardeşimiz;

Kan hücreleri kan içinde sürekli dolaşırlar. Kanın kendisi hareketli olduğu gibi, kan hücreleri de hareketlidirler. Kan hücrelerinin hareketleri son derece hikmetlidir.

Kan hücreleri bir taraftan bütün bedeni dolaşıp her hücreye muhtaç oldukları erzakları götürüyor, bir taraftan da atıkları topluyorlar. Kanın bu cereyanı içinde alyuvarların hücrelere oksijeni taşıyıp, karbondioksiti almaları muazzam, hassas ve hayati bir görevdir.

Ayrıca, bedene musallat olan muzır maddelere ve mikroorganizmalara karşı “savunmada” görev alan akyuvarların işleri de son derece hayatî ve hassastır. Özellikle akyuvarların yabancı istilacılara karşı savunma sırasındaki hareketleri çok daha dikkat çekicidir. Bilhassa o yabancı istilacılara karşı hareketi, onları yakalayıp yemeleri diyebileceğimiz “fagositoz” oldukça dikkat, beceri ve hesap isteyen manevralardır.

Kısacası kandaki o küçücük yuvarlakların kanla beraber tüm bedendeki hareketleri, Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketlerinden geri kalmayan bir harekettir. Diğer taraftan özellikle akyuvarlarda görüldüğü gibi, bu küreciklerin kendiliğinden manevraları da vardır. Bu da dünyanın kendi etrafında dönüşüne benzetiliyor.

Dünya'nın hareketleri ile kandaki küçücük hücrelerin hareketleri arasında “disiplinli, sistemli olmak” açısından fark yoktur. Hatta kandaki küreciklerin hareketleri daha muazzamdır. Kan bir ordu ve her bir hücre bir asker gibi bir kumandanın emriyle, bir serzakirin işaretiyle aşkla kendinden geçmiş gibi kulluk hali sergiliyorlar.

Kâinat muazzama bir ordu, bedendeki hücreler ise başka bir ordu. Aynı kanun ve aynı nizam ikisinde de hükmediyor.

Risalelerde geçen bu gibi meselelerin tezekküründe, Üstad'ın maddeci bir biyolog gibi meseleye bakmadığı, biyolojiyi mana-yı harfi cihetiyle okuduğu, marifet-i ilahiyeye basamak yaptığı göz önünde bulundurulmalıdır. Diğer yandan, Üstad yüz sene önceki biyolojinin tesbitlerini ifade ediyor. Üstad'ın sık kullandığı “astronominin dediğine bakılırsa” ifadesi, “biyolojinin dediğine bakılırsa” gibi alınmalıdır. Yani verilen fenni bilgilerde bu zamana göre bir farklılık varsa o zamanki bilim adamlarına aittir. Ama Üstad'ın tefekkürü herhalükârda değişmeyecek muazzam bir tevhid dersidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü